Chợ Zando được khánh thành lần đầu vào tháng 1/1944, trong giai đoạn CHDC Congo còn là thuộc địa của Bỉ. Đây từng là một trong những trung tâm giao thương sầm uất nhất của thành phố, gắn liền với đời sống kinh tế và sinh hoạt hằng ngày của người dân Kinshasa. Sau khi bị phá bỏ, chợ được xây dựng lại vào năm 1968 với sức chứa khoảng 3.500 tiểu thương. Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và sự gia tăng dân số, khu chợ dần rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng.
Đến thời điểm đóng cửa vào tháng 1/2021, khu chợ phát sinh hàng loạt vấn đề về an ninh, vệ sinh và xử lý rác thải. Ông Dieudonné Bakarani, doanh nhân 57 tuổi, là người đứng sau công cuộc tái thiết chợ Zando cho biết: “Chợ ở trong tình trạng rất tồi tệ. Ước tính khu chợ thải ra 9 tấn rác mỗi ngày. Cả khu chợ chỉ có vài nhà vệ sinh trong khi có khoảng một triệu người đến đây mua sắm hằng ngày”.
Việc đóng cửa chợ đã ảnh hưởng đến khoảng 20.000 tiểu thương, buộc họ phải di dời sang các khu chợ lân cận, gây ra nhiều cuộc tuần hành phản đối trước tòa thị chính. Tuy nhiên, theo ông Bakarani, sự gián đoạn này là cần thiết để tạo ra cho một không gian buôn bán an toàn và bền vững hơn. Dự kiến mở cửa trở lại vào tháng 2 tới, chợ Zando trải rộng trên diện tích 92.000 m2, có 10.000 gian hàng, 630 cửa hàng, 40 phòng lạnh, 272 nhà vệ sinh và 22 quầy giao dịch ngân hàng. Ngoài ra còn có hai khu ẩm thực, trạm cứu hỏa, hệ thống camera giám sát, wifi tốc độ cao và các màn hình TV phục vụ quảng cáo.
Theo The Guardian, điểm nhấn của công trình là thiết kế thông gió tự nhiên với mặt tiền bằng gạch đục lỗ, giúp giảm nhiệt và che nắng, tạo cảm giác “như có điều hòa” mà không cần phụ thuộc vào hệ thống làm mát cơ học. Khu chợ cũng được trang bị hệ thống thu gom nước mưa và các khoảng sân cây xanh nhằm tăng cường đa dạng sinh học, cải thiện an toàn phòng, cháy chữa cháy và nâng cao vệ sinh môi trường. Thiết kế của chợ Zando đã được quốc tế công nhận khi giành giải thưởng của Quỹ Holcim về thiết kế bền vững vào tháng 12 vừa qua.
