Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân

Lịch sử các vương triều phong kiến để lại bài học về sự tồn vong, thịnh suy của vận nước là do sức mạnh của nhân dân quyết định. Vương triều nào được lòng dân, cố kết được nhân tâm, có thượng sách “thân dân”, “nuôi dân”, “dưỡng dân” để làm kế “sâu rễ bền gốc” thì thành công.

Trái lại, vương triều nào đi ngược lại lòng dân, xa rời nhân dân, vua quan sống xa hoa, chỉ lo quyền lợi của mình, mặc dân khốn khổ, lầm than, “chính sự phiền hà để lòng dân oán giận” thì thất bại. Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi đã rút ra kết luận sâu sắc: Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân; lật thuyền mới biết sức dân như nước.

Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định, Đảng Cộng sản lãnh đạo cách mạng muốn thắng lợi phải liên hệ, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân đồng lòng ủng hộ. Theo V. I. Lênin, một trong những nguy cơ lớn nhất và đáng sợ nhất của đảng cầm quyền là cắt đứt liên hệ với quần chúng.

Lịch sử Việt Nam cho thấy người dân có mặt từ hàng nghìn năm trước trên dải đất hình chữ “S” trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Lòng dân có trước ý Đảng. Chủ nghĩa yêu nước có trước chủ nghĩa cộng sản. Phong trào yêu nước có trước phong trào công nhân.

Năm 1930, Đảng ra đời là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam là minh chứng cho thấy nhân dân sinh thành ra Đảng. Từ ngày có Đảng, nhân dân được vun bồi chất lượng mới, trình độ được nâng cao, luôn luôn đi theo Đảng, rất tin tưởng, trung thành với Đảng, che chở bảo vệ Đảng.

Một trong những nguy cơ lớn nhất và đáng sợ nhất của đảng cầm quyền là cắt đứt liên hệ với quần chúng.

V. I. Lênin

Cũng từ thời khắc đó, Đảng cho thấy sự vĩ đại của mình khi khẳng định lòng dân, sức dân, trí dân và ghi lên lá cờ của mình sứ mệnh lãnh đạo nhân dân thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đem lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

Tuyên ngôn của Đảng nhấn mạnh ngoài lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc, thì Đảng không có lợi ích gì khác. Chủ nghĩa xã hội là làm cho ai cũng có cơm ăn áo mặc, được học hành, chữa bệnh, có nhà ở, việc làm, sống một đời hạnh phúc.

Tâm tư, nguyện vọng và đòi hỏi chính đáng của nhân dân đã được Đảng ghi nhận và quyết tâm thực hiện ngay từ khi ra đời. Điều đó thể hiện ý Đảng - lòng dân, lòng dân - ý Đảng gặp nhau, và đó là minh chứng hùng hồn, đáng tin cậy nhất về sự sáng suốt của một Đảng chân chính cách mạng cầm quyền lãnh đạo nhân dân làm cách mạng để đem lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

Di sản Hồ Chí Minh toát lên “tố chất dân”, “giá trị dân” thể hiện ở chỗ dân rất tốt, quý nhất, mạnh nhất, trí tuệ, nhiều sáng kiến và kinh nghiệm hay; quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.

Theo Người: Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân vì dân là chủ. Nước lấy dân làm gốc. Gốc có vững cây mới bền. Nhân dân là ông chủ nắm chính quyền. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân. Nhân dân là người làm nên lịch sử. Cách xa dân chúng, không liên hệ chặt chẽ với dân chúng, không vào sâu trong dân chúng, không được dân chúng đồng lòng ủng hộ, nhất định thất bại. Người khẳng định: Được lòng dân, thì việc gì cũng làm được.

Theo tiếng gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả nước ra trận, mỗi người làm việc bằng hai, “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân đã làm nên thắng lợi lịch sử, đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Nhân dân là trung tâm, là chủ thể và được hưởng thành quả của công cuộc đổi mới

Kế thừa tinh thần của các Đại hội Đảng trước, Đại hội VI đúc kết bài học: “Trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động”. Đại hội VIII khẳng định: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, vì nhân dân và do nhân dân. Chính những ý kiến, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân là nguồn gốc hình thành đường lối đổi mới của Đảng.

Cũng do nhân dân hưởng ứng đường lối đổi mới, dũng cảm phấn đấu vượt qua biết bao khó khăn, thử thách mà công cuộc đổi mới đạt được những thành tựu to lớn. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Chính nhân dân là người làm nên những thắng lợi lịch sử. Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nêu rõ một trong những bài học kinh nghiệm sau 40 năm đổi mới: Quán triệt sâu sắc và thực hành triệt để quan điểm “Dân là gốc”. Phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân. Mọi chủ trương, chính sách phải thật sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của Nhân dân; thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ. Tăng cường củng cố và phát huy hiệu quả sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc...

Theo cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Ta làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn. Ngược lại, nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm tin là mất tất cả.

Tổng Bí thư Tô Lâm luôn khẳng định vai trò chủ thể, trung tâm của nhân dân trong đổi mới. Tổng Bí thư nhấn mạnh nghị quyết, chủ trương của Đảng, điều hành của Chính phủ và cả chỉ tiêu tăng trưởng GDP, mục tiêu nước phát triển, thu nhập cao đều phải được đánh giá, “cân, đo, đong, đếm” bằng thực tế đời sống của nhân dân.

Theo Tổng Bí thư, khí thế cách mạng dâng cao không đến từ lời nói, từ cảm nhận mà phải đến từ kết quả cụ thể, đến từ “mâm cơm của mỗi gia đình”, đến từ hành động “sữa để em thơ, lụa tặng già”. Nhân dân đang nhìn chúng ta bằng niềm tin và kỳ vọng mới. Trách nhiệm của Trung ương là biến kỳ vọng thành hiện thực, biến chủ trương thành dòng chảy trong cuộc sống.

Đảng ta khẳng định không có khó khăn nào, thế lực nào ngăn cản được bước tiến của dân tộc trên con đường thực hiện mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, đến giữa thế kỷ XXI nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Để hoàn thành được các mục tiêu đề ra, Đảng nêu phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Nhân dân đang nhìn chúng ta bằng niềm tin và kỳ vọng mới. Trách nhiệm của Trung ương là biến kỳ vọng thành hiện thực, biến chủ trương thành dòng chảy trong cuộc sống.

Tổng Bí thư Tô Lâm

Đó là sự kiên định, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc “Theo đúng đường lối nhân dân” với 6 điều cụ thể: Đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Liên hệ chặt chẽ với nhân dân. Việc gì cũng bàn với nhân dân, giải thích cho nhân dân hiểu rõ. Có khuyết điểm thì thật thà tự phê bình trước nhân dân và hoan nghênh nhân dân phê bình mình. Sẵn sàng học hỏi nhân dân. Tự mình phải làm gương mẫu cần kiệm liêm chính để nhân dân noi theo.

Sức mạnh của Đảng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh đã giúp chúng ta biến “cái không thể thành cái có thể”. Năm 2025, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đã vượt qua thiên tai, bão lũ kinh hoàng, nhanh chóng ổn định cuộc sống cho nhân dân theo tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Thành quả của “Chiến dịch Quang Trung” là minh chứng hùng hồn chân lý Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. (Bài nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa 2 Trường Đại học Nhân dân Việt Nam, ngày 8/12/1956).