Trong bối cảnh hai bên nỗ lực khôi phục hợp tác sau thời gian căng thẳng do bất đồng về một loạt vấn đề, chuyến thăm phản ánh nhu cầu của cả hai nước tìm kiếm các cơ hội đưa quan hệ song phương trở lại trạng thái phát triển ổn định.
Khoảng một thập niên gần đây, quan hệ Anh-Trung Quốc trải qua nhiều sóng gió. Từng đạt đỉnh cao vào năm 2015, khi đó Thủ tướng Anh David Cameron và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố mở ra “kỷ nguyên vàng” cho quan hệ đối tác chiến lược trong thế kỷ 21, song quan hệ hai nước bị tác động mạnh sau sự kiện Anh rời Liên minh châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, rồi nhanh chóng rơi vào căng thẳng do bất đồng về một loạt vấn đề như công nghệ, an ninh mạng…, đặc biệt là lập trường chiến lược chung của Anh và Mỹ. Không nhà lãnh đạo cấp cao nào của Anh tới Trung Quốc kể từ sau chuyến thăm của Thủ tướng Theresa May năm 2018. Quan hệ hai nước lún sâu vào căng thẳng vào năm 2020, liên quan chính sách của Trung Quốc đối với Hồng Công - thuộc địa cũ của Anh.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer, từ ngày 29 đến 31/1 vừa qua, được hai bên đánh giá có ý nghĩa lịch sử, không chỉ mang “tinh thần phá băng”, mà còn tìm kiếm cơ hội hợp tác, mở ra chương mới cho quan hệ đối tác chiến lược Anh-Trung Quốc. Nội bộ Anh vẫn còn tranh luận về chính sách đối với Trung Quốc, song Thủ tướng Starmer khẳng định theo đuổi mục tiêu đưa quan hệ hai nước trở lại trạng thái “ổn định, rõ ràng và có thể dự đoán”. Ngay trước chuyến thăm, Thủ tướng Starmer đã phê duyệt dự án xây dựng đại sứ quán mới của Trung Quốc tại London, động thái mà ông gọi là nhằm chấm dứt “kỷ băng hà” trong quan hệ hai nước. Đoàn tháp tùng ông Starmer thăm Trung Quốc gồm khoảng 60 lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của Anh trong các lĩnh vực tài chính, dược phẩm và ô-tô, cho thấy rõ mong muốn tìm kiếm các cơ hội đầu tư, kinh doanh mới. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của Anh.
Trong cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân tại Thủ đô Bắc Kinh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã nhất trí mục tiêu phát triển quan hệ đối tác chiến lược lâu dài và nhất quán giữa hai nước. Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh, thế giới đang thay đổi, do đó, với tư cách Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ và những nền kinh tế lớn, Trung Quốc và Anh nên tăng cường đối thoại và hợp tác để duy trì hòa bình và ổn định thế giới, tăng cường chủ nghĩa đa phương thực chất và tự do thương mại. Việc tăng cường đối thoại giữa Bắc Kinh và London là điều mang tính thiết yếu, không chỉ vì lợi ích kinh tế mà còn vì hòa bình và ổn định toàn cầu. Hai bên cần vượt qua khác biệt và duy trì sự tôn trọng lẫn nhau, biến tiềm năng hợp tác đầy hứa hẹn thành những thành tựu nổi bật. Trên cơ sở hợp tác kinh tế, thương mại cùng có lợi, hai bên tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực giáo dục, y tế, tài chính, dịch vụ và các ngành công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học sinh học, năng lượng mới và công nghệ carbon thấp…
Đánh giá Trung Quốc là một chủ thể quan trọng trên trường quốc tế, Thủ tướng Anh cũng nhấn mạnh nhu cầu đối thoại và hợp tác, khẳng định mong muốn xây dựng một mối quan hệ “tinh tế và trưởng thành hơn” giữa hai nước. Ông Starmer cho rằng, Anh và Trung Quốc là những nền kinh tế lớn và Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, việc hai nước xây dựng quan hệ đối tác chiến lược lâu dài và bền vững, trên cơ sở tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau, là vô cùng quan trọng, trong một thế giới đầy biến động và bất ổn. Anh mong muốn duy trì sự hợp tác cấp cao với Trung Quốc, tăng cường đối thoại và trao đổi, củng cố hợp tác thương mại, đầu tư, tài chính, công nghệ, môi trường, cũng như ứng phó thách thức toàn cầu, duy trì hòa bình và ổn định thế giới.
Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Anh là sự kiện mới nhất trong chuỗi hoạt động ngoại giao đang tăng tốc giữa các nhà lãnh đạo phương Tây và Trung Quốc, trong bối cảnh sự điều chỉnh chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump kéo theo những bất đồng và căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh, đối tác. Chỉ trong vòng một tháng qua, lãnh đạo các nước Ireland, Canada, Phần Lan và Anh đã liên tiếp thăm Trung Quốc và các chuyến thăm đều đánh dấu chấm dứt khoảng thời gian dài gián đoạn các cuộc gặp gỡ cấp cao. Theo giới phân tích, các chuyến thăm dồn dập đã phản ánh sự điều chỉnh trong quan hệ giữa các nước với Trung Quốc, khi các nước phương Tây thận trọng trước chính sách khó đoán định của Mỹ.
