Biếm họa: FAHD BAHADY
Biếm họa: FAHD BAHADY

Tiến trình không thể đảo ngược

Ngày 25/11, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres nhấn mạnh quyền thành lập nhà nước là quyền cơ bản của người Palestine, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi chấm dứt tình trạng chiếm đóng bất hợp pháp lãnh thổ Palestine.

Ông Guterres đưa ra tuyên bố trên trong bối cảnh tình hình nhân đạo tại Dải Gaza đang đối mặt thảm họa.

Tại cuộc họp đặc biệt kỷ niệm Ngày Quốc tế đoàn kết với nhân dân Palestine (29/11), Chánh Văn phòng Courtenay Rattray đã chuyển lời của Tổng Thư ký Guterres, trong đó nhấn mạnh “một sự thật đơn giản là người Palestine có quyền được tôn trọng phẩm giá, được hưởng công lý và quyền tự quyết”. Tổng Thư ký LHQ kêu gọi "tiến trình không thể đảo ngược hướng tới giải pháp hai nhà nước, phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của LHQ, với Israel và Palestine cùng tồn tại hòa bình, an ninh trong biên giới an toàn và được công nhận trên cơ sở các đường giới tuyến trước năm 1967".

Đề cập đến việc quyền lợi của người Palestine đã bị vi phạm "vượt quá sức tưởng tượng" trong hai năm qua, ông Guterres cho rằng, thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào tháng 10 năm nay và việc Hội đồng Bảo an LHQ thông qua nghị quyết về Gaza đã mang lại tia hy vọng. Ông hối thúc các bên thực hiện đầy đủ nghị quyết này và chuyển sang giai đoạn ngừng bắn giai đoạn tiếp theo, đồng thời nhấn mạnh phải bảo đảm công tác đưa viện trợ vào Gaza được thông suốt, không bị cản trở.

Tình hình nhân đạo tại Dải Gaza đang đối mặt với thảm họa khi mưa lớn gây lũ lụt nghiêm trọng, nhấn chìm các lều tạm của hàng nghìn người Palestine mất nhà cửa. Dịch vụ Phòng vệ Dân sự Palestine cho biết, hàng nghìn lều trại đã bị ngập hoặc hư hỏng nặng do mưa lớn trong tuần qua, với mực nước lũ dâng cao 40-50cm ở một số khu vực ven biển. Một bệnh viện dã chiến thậm chí đã phải ngừng hoạt động do bị ngập.

Mạng lưới các tổ chức phi chính phủ Palestine cho biết cần hỗ trợ khẩn cấp ít nhất 300.000 lều mới để có nơi tạm trú cho khoảng 1,5 triệu người vẫn còn phải di tản. LHQ nhấn mạnh đang nỗ lực đưa hàng hóa mùa đông vào Gaza nhưng số lượng xe tải bị hạn chế do các rào cản từ phía Israel. Tổng Thư ký LHQ Guterres kêu gọi tất cả các quốc gia thành viên LHQ chung sức để có thể huy động được 4 tỷ USD cho Gaza, theo Lời kêu gọi hỗ trợ khẩn cấp cho vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.

Trong khi đó, các bên trung gian cho lệnh ngừng bắn tại Dải Gaza gồm Ai Cập, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ đã nhóm họp tại Thủ đô Cairo ngày 25/11 để thảo luận về giai đoạn 2 của thỏa thuận ngừng bắn, trong bối cảnh Israel và Hamas liên tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết. Theo AP, cuộc họp có sự tham dự của giám đốc tình báo Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ cùng Thủ tướng Qatar. Các bên đã trao đổi về việc hợp tác với Washington nhằm bảo đảm triển khai thành công giai đoạn 2 của thỏa thuận, đồng thời thảo luận về việc vượt qua trở ngại và hạn chế các vi phạm nhằm duy trì hiệu lực của thỏa thuận ngừng bắn.

Cuộc gặp tại Cairo diễn ra hai ngày sau khi phái đoàn cấp cao của phong trào Hamas hội đàm với Giám đốc tình báo Ai Cập Hassan Rashad về kế hoạch thực hiện giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận. Giai đoạn này được cho là sẽ bao gồm việc giải giáp Hamas, thành lập chính quyền chuyển tiếp và triển khai lực lượng ổn định quốc tế gồm quân đội nước ngoài tới Dải Gaza. Ngoài ra, giai đoạn 2 cũng tập trung vào việc mở rộng hoạt động viện trợ nhân đạo, cải thiện điều kiện sống cho người Palestine ở Gaza và ngăn chặn các hành vi vi phạm có thể làm suy yếu lệnh ngừng bắn mong manh vừa đạt được sau những cuộc đàm phán chuyên sâu tại thành phố nghỉ dưỡng Sharm El-Sheikh của Ai Cập.

Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập nhấn mạnh sự cần thiết phải thực thi nghị quyết gần đây của Hội đồng Bảo an LHQ, trong đó ủng hộ lệnh ngừng bắn và cho phép Lực lượng ổn định quốc tế (ISF) được triển khai toàn diện cũng như thực hiện nhiệm vụ tại Gaza. Kể từ khi lệnh ngừng bắn giai đoạn 1 giữa Israel và Hamas có hiệu lực vào tháng 10/2025, Ai Cập đã bắt đầu tiến hành dọn dẹp các đống đổ nát ở Gaza và mở lại những tuyến đường chính như một phần của kế hoạch tái thiết được các nhà lãnh đạo thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh Arab hồi tháng 3/2025.

Tình hình thực tế tại Gaza vẫn căng thẳng khi Israel và Hamas tiếp tục cáo buộc nhau vi phạm cam kết. Bộ Y tế Gaza cho hay, kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực, hơn 300 người Palestine đã thiệt mạng do hỏa lực của Israel. Trước tình hình này, các nhà hòa giải khẳng định sẽ tăng cường phối hợp với Trung tâm điều phối dân-quân (CMOC) do Mỹ và các đồng minh thành lập ở miền nam Israel nhằm giám sát việc thực thi thỏa thuận và duy trì ổn định tại khu vực.

Xem thêm