Các nhà lãnh đạo EU và Jordan gặp gỡ tại Thủ đô Amman. Ảnh: AP
Các nhà lãnh đạo EU và Jordan gặp gỡ tại Thủ đô Amman. Ảnh: AP

Cái bắt tay nồng ấm

Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên trong lịch sử giữa Liên minh châu Âu (EU) và Jordan vừa được tổ chức hôm 8/1, tại Thủ đô Amman.

Vượt qua khuôn khổ của một sự kiện thông thường, hội nghị được đánh giá là “cái bắt tay nồng ấm” giữa EU và quốc gia Trung Đông nhân kỷ niệm một năm hai bên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược và toàn diện (SCP).

Cả “mái nhà chung” EU và Jordan đều khẳng định hội nghị thượng đỉnh đầu tiên đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quan hệ song phương vốn đang trên đà phát triển tốt đẹp. Hội nghị có sự tham dự của toàn bộ các nhà lãnh đạo cao nhất của EU và quốc gia Trung Đông, như Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EUC) Antonio Costa và Quốc vương Jordan Abdullah II.

Trong khuôn khổ hội nghị, các nhà lãnh đạo EU và Jordan đã cùng rà soát kết quả triển khai khuôn khổ hợp tác SCP một năm qua, xác định các ưu tiên giai đoạn tiếp theo, trong đó có kế hoạch tổ chức Hội nghị đầu tư cấp cao EU - Jordan vào tháng 4 tới. EU khẳng định Jordan là một đối tác chiến lược then chốt, giữ vị trí ngày càng quan trọng trong chính sách đối ngoại của EU, cũng như đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy ổn định, an ninh, thịnh vượng tại Trung Đông và khu vực Địa Trung Hải. Trong bối cảnh khu vực tiếp tục đối mặt nhiều thách thức về xung đột, di cư và biến đổi khí hậu, Jordan được đánh giá là một điểm tựa ổn định và đáng tin cậy của châu Âu.

Phát biểu ý kiến tại hội nghị, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nhấn mạnh quan hệ EU - Jordan đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng và thực chất. Theo bà Leyen, sau một năm triển khai, SCP đã mang lại những kết quả đáng khích lệ trong tăng cường đối thoại chính trị, hợp tác an ninh, thúc đẩy cải cách kinh tế, mang lại nhiều cơ hội cho người dân và doanh nghiệp hai bên. Trong năm đầu tiên thực thi SCP, hiệp định song phương EU - Jordan đã gặt hái nhiều trái ngọt trên năm trụ cột chính, gồm quan hệ chính trị và hợp tác khu vực; an ninh và quốc phòng; tăng cường khả năng chống chịu kinh tế, thương mại và đầu tư; phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo kỹ năng; bảo vệ và hỗ trợ người tị nạn.

Trong lĩnh vực an ninh, EU và Jordan tiếp tục củng cố hợp tác thông qua các gói hỗ trợ mới từ Quỹ Hòa bình châu Âu và tăng cường phối hợp trong quản lý biên giới, nhất là ngăn chặn làn sóng người di cư từ khu vực Trung Đông - Bắc Phi tràn vào “lục địa già”. Trên thực tế, hợp tác EU - Jordan trong lĩnh vực an ninh đã đơm hoa kết trái từ sớm. Cuối năm 2008, hai bên đã ký Hiệp định chống khủng bố và tội phạm có tổ chức, nhằm tăng cường kỹ năng cho lực lượng an ninh quốc gia Trung Đông trong quản lý súng đạn, chất nổ và phòng, chống tội phạm. Đây là hiệp định đầu tiên EU ký với Jordan về chống khủng bố.

Về kinh tế, “mái nhà chung” EU đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Jordan thực hiện các chương trình cải cách nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế trong khu vực và toàn cầu. Cụ thể, tháng 9/2025, EU triển khai chương trình hỗ trợ tài chính vĩ mô trị giá 500 triệu euro (582 triệu USD) cho Jordan. Một chương trình bổ sung với giá trị tương đương dự kiến được thông qua trong năm nay. Các khoản hỗ trợ này nhằm góp phần giúp Jordan ổn định ngân sách và thúc đẩy đầu tư vào những lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi xanh, quản lý và cung cấp nước sạch, năng lượng và kết nối kỹ thuật số. Cùng với hợp tác kinh tế, EU và Jordan cũng tăng cường giao lưu nhân dân thông qua các chương trình giáo dục, nghiên cứu và trao đổi thanh niên. EU cũng tiếp tục hỗ trợ những nỗ lực của Jordan trong việc tiếp nhận và bảo vệ người tị nạn, bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và sinh kế.

EU và Jordan kỳ vọng năm 2026 sẽ là giai đoạn triển khai khuôn khổ SCP mạnh mẽ hơn, đánh dấu bởi hàng loạt sự kiện quan trọng. Dự kiến tháng 3 tới, hai bên sẽ triển khai Kế hoạch hành động đầu tiên trong khuôn khổ Hiệp ước vì Địa Trung Hải. Tháng 4 năm nay, Hội nghị đầu tư cấp cao EU - Jordan sẽ được tổ chức, với trọng tâm là các dự án hạ tầng quy mô lớn, trong đó có dự án dẫn nước và khử mặn quốc gia Aqaba - Amman. Ngoài ra, Đối thoại An ninh và Quốc phòng EU - Jordan lần thứ nhất cũng sẽ được xúc tiến trong năm 2026. Bên cạnh đó, quan hệ Đối tác chiến lược và toàn diện song phương được củng cố dựa trên gói tài chính và đầu tư trị giá ba tỷ euro của EU dành cho Jordan giai đoạn 2025 - 2027, tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác lâu dài và thực chất giữa hai bên, góp phần thúc đẩy ổn định và phát triển bền vững tại khu vực Trung Đông.

Xem thêm