Trước thực trạng hạ tầng xuống cấp và nguồn nước ngầm suy kiệt, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ có kế hoạch đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng để cung cấp nước sạch cho người dân nơi đây.
Hệ thống cấp nước xuống cấp
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc cung cấp nước sạch cho người dân vùng ven biển, nông thôn tại Cần Thơ còn gặp một số khó khăn, bất cập.
Dù chưa phải cao điểm mùa khô, người dân tại các khu vực cuối đường ống dẫn nước thường xuyên rơi vào cảnh không có nước. Tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn vào các khung giờ cao điểm (từ 17 giờ đến 19 giờ hằng ngày) hoặc trong các dịp lễ, Tết. Không chỉ thiếu về khối lượng, chất lượng nước cũng là một nỗi lo lớn khi nước thường xuyên có mầu vàng, đục, lẫn cặn đen và thậm chí có vị mặn.
Nguyên nhân là do sự lạc hậu, xuống cấp của hệ thống hạ tầng cấp nước. Có 78/119 trạm cấp nước hiện chỉ có duy nhất một giếng khai thác. Chỉ cần một sự cố kỹ thuật nhỏ, việc cung cấp nước cho cả vùng sẽ bị gián đoạn từ 25-30 ngày để chờ sửa chữa và làm thủ tục khoan mới. Hệ thống lọc và xử lý nước cũng xuống cấp, không được đầu tư nâng cấp trong thời gian dài, dẫn đến không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh. Đa số các trạm nhỏ lẻ không có máy phát điện dự phòng cho nên khi cúp điện đồng nghĩa với cúp nước. Nhiều tuyến ống cuối nguồn chỉ có đường kính 34mm hoặc 49mm, quá nhỏ để tải nước cho nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng, chưa nói đến việc phục vụ phòng cháy, chữa cháy hay sản xuất công nghiệp.
Để đáp ứng nhu cầu nước sạch cho khu vực này, tổng công suất cần thiết khoảng 300.000 m³/ngày đêm, tuy nhiên, năng lực hiện tại chỉ đạt hơn 118.000 m³/ngày/đêm.
Hiện có khoảng 43.000 hộ dân tại 42 địa phương đang thiếu nước sạch hoặc nước không bảo đảm chất lượng. Bên cạnh đó, vẫn còn hơn 30.000 hộ dân sống phân tán ở những vùng sâu, vùng xa mà mạng lưới cấp nước tập trung chưa thể vươn tới.
Ông Lâm Văn Sên (xã Vĩnh Hải), một hộ dân sống ở khu vực cuối tuyến ống dẫn nước cho biết: “Cứ đến giờ chuẩn bị cơm chiều là nước chảy rất yếu, có khi cả tiếng đồng hồ mới hứng được đầy một thau để tắm rửa cho mấy đứa nhỏ. Nhiều lúc nước bị đục, cặn không xài được”.
Chủ động cấp nước sạch cho dân
Để cung cấp nước sạch cho người dân mùa khô hạn và xâm nhập mặn năm 2026, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn thành phố Cần Thơ đã triển khai các phương án khẩn cấp. Ngành chức năng thành phố có kế hoạch thiết lập 37 điểm cấp nước miễn phí tại các khu vực ven biển, vùng sâu, vùng xa. Hiện đã có gần 20 điểm cung cấp nước miễn phí đi vào hoạt động. Tại đây, các bồn chứa nước sạch dung tích hơn 10.000 lít luôn sẵn sàng để phục vụ những hộ dân sống phân tán, nơi tuyến ống chưa thể vươn tới, bảo đảm người dân có đủ nước sạch sử dụng.
Bà Sơn Thị Hồng (phường Vĩnh Châu) cho biết: “Có điểm cấp nước sạch miễn phí, gia đình tôi không phải mua nước sạch như trước đây, nhất là vào mùa nắng nóng, khô hạn. Tôi mong khu vực này có nhà máy nước lớn để người dân có đủ nước sạch xài quanh năm”.
Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn sẽ tiếp tục triển khai lắp đặt các điểm cung cấp nước sạch miễn phí trên địa bàn các xã Lai Hòa, Vĩnh Hải; các phường Khánh Hòa, Vĩnh Châu, Vĩnh Phước và nhiều địa phương khác trong thời gian tới.
Để giải quyết triệt để bài toán nước sạch, thành phố Cần Thơ đã xây dựng kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí dự kiến hơn 1.022 tỷ đồng. Đây được xem là cú huých mạnh mẽ để thay đổi diện mạo hạ tầng ngành nước. Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Trần Phú Lộc Thành cho biết: Điểm mấu chốt trong chiến lược dài hạn là chuyển dần từ khai thác nước ngầm sang nước mặt. Việc khai thác quá mức nước dưới đất trong nhiều năm qua đã gây ra những hệ lụy nghiêm trọng như sụt lún và cạn kiệt tài nguyên. Các công trình xây dựng mới sẽ ưu tiên hoàn toàn nguồn nước mặt, trong khi các trạm hiện hữu phải có lộ trình thay thế nguồn nước. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư 22 danh mục công trình cấp nước quy mô lớn, liên xã. Các nhà máy nước mặt công suất dưới 50.000 m³/ngày, đêm sẽ được xây dựng tại những vùng có nguồn nước mặt thuận lợi. Đồng thời, mạng lưới đường ống sẽ được nâng cấp đồng bộ, bảo đảm nước chảy mạnh và liên tục đến tận cuối nguồn.
Thành phố Cần Thơ cũng tính đến phương án mua nước sạch từ Công ty cổ phần Nước AquaOne Hậu Giang. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xúc tiến kế hoạch đầu tư tuyến ống truyền tải dài gần 100 km và hơn 600 km tuyến nhánh để đưa nước sạch từ Hậu Giang về phủ kín các xã, phường tại Sóc Trăng (cũ). Mặc dù tổng mức đầu tư cho riêng hạng mục này ước tính lên đến 6.000 tỷ đồng và cần lộ trình nhiều năm, nhưng đây là hướng đi bền vững để bảo đảm an ninh nguồn nước. Trong giai đoạn chuyển giao này, Sở Nông nghiệp và Môi trường mong muốn nhận được sự chia sẻ từ chính quyền địa phương và người dân. Người dân cần thực hiện các biện pháp sử dụng nước tiết kiệm, chủ động trữ nước để phục vụ sinh hoạt hằng ngày.
