Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đóng vai trò “đầu tàu văn hóa”, nhưng đồng thời, nhiều địa phương đã bắt đầu hướng tới mô hình kinh tế văn hóa - du lịch - sáng tạo như một động lực tăng trưởng mới.
Những thay đổi trong tư duy phát triển còn thể hiện ở việc nhận diện rõ công nghiệp văn hóa như một đầu kéo của nền kinh tế số. Khi chuyển đổi số lan tỏa mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực, công nghiệp văn hóa - vốn dựa trên tài sản trí tuệ và nội dung sáng tạo - trở thành ngành có tốc độ tăng trưởng cao nhất, dễ dàng kết nối với thị trường toàn cầu và thu hút nguồn lực quốc tế. Chính sách dữ liệu mở, xây dựng hạ tầng sáng tạo, hệ sinh thái số cho di sản và nghệ thuật biểu diễn, thúc đẩy thị trường bản quyền và tài sản trí tuệ… đã bước đầu định hình một kiến trúc phát triển hoàn toàn mới cho văn hóa Việt Nam trong thời gian tới.
Cùng với những đổi mới về chiến lược, năm 2025 còn chứng kiến sức sống mạnh mẽ của các sự kiện văn hóa quy mô quốc gia. Chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước và 80 năm Cách mạng Tháng Tám - Quốc khánh 2/9 không chỉ có ý nghĩa chính trị - lịch sử sâu sắc, mà còn trở thành những “bệ phóng mềm” giúp lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hiện đại, hội nhập, sáng tạo. Từ các đại lễ, lễ hội quốc gia đến những diễn đàn, hội thảo, festival vùng và liên vùng, đặc biệt là A80 - sự kiện truyền cảm hứng lớn của năm, tất cả cho thấy văn hóa Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ năng lượng và tái định vị mạnh mẽ trong đời sống tinh thần của xã hội.
Nếu coi Chiến lược 2486 là mạch nguồn thể chế của công nghiệp văn hóa năm 2025, thì những thành tựu sáng tạo trong năm lại chính là dòng nước mạnh mẽ cuộn chảy, chứng minh sức sống mới của văn hóa Việt Nam. Bước qua những tháng ngày thử thách của đại dịch, thị trường văn hóa - nghệ thuật Việt Nam đã có một năm bùng nổ ngoạn mục, khi người Việt tìm lại niềm tin, cảm hứng và lòng tự hào trong chính những sản phẩm văn hóa do người Việt sáng tạo. Điện ảnh, âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật, du lịch văn hóa, thời trang và nghệ thuật số - từng lĩnh vực đều tạo nên những cột mốc vang dội, cho thấy sự trưởng thành đầy bản lĩnh của công nghiệp văn hóa nước nhà.
Nổi bật nhất, có lẽ không gì khác hơn điện ảnh Việt Nam. Chưa năm nào thị trường phim Việt lại chứng kiến những “cú nổ” lớn đến vậy. “Mưa đỏ” và “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” không chỉ phá vỡ những kỷ lục phòng vé, mà còn phá vỡ những định kiến từng bủa vây dòng phim lịch sử, chiến tranh - rằng đây là đề tài khó, tốn kém, ít khán giả. Khi những hàng dài người xem vẫn nối nhau trước các rạp chiếu ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Cần Thơ, người ta hiểu rằng điện ảnh Việt Nam đang bước vào một chương mới: Một chương của niềm tự hào, của tinh thần dân tộc được tái hiện bằng kỹ thuật điện ảnh hiện đại và tư duy sản xuất chuyên nghiệp. Điều đáng nói hơn cả, doanh thu phim Việt trong nhiều thời điểm của năm đã vượt doanh thu phim ngoại, phá vỡ thế “độc tôn Hollywood” vốn tồn tại hàng chục năm qua. Thành công của các nhà làm phim như Trấn Thành, Lý Hải và thế hệ đạo diễn trẻ đã củng cố niềm tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một thị trường điện ảnh mạnh, vừa mang bản sắc, vừa có sức hấp dẫn thương mại đủ lớn để trở thành một ngành công nghiệp đúng nghĩa.
Nếu điện ảnh là “ngôi sao sáng” thì âm nhạc và các concert nghệ thuật năm 2025 lại là “dải ngân hà” rực rỡ của sự sáng tạo. Những sân khấu như Trung tâm Triển lãm Việt Nam hay Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình chưa bao giờ bừng sáng như vậy với các sự kiện tầm cỡ quốc gia: “V Concert - Rạng rỡ Việt Nam”, “V Fest - Thanh xuân rực rỡ”, cùng hàng loạt đêm nhạc chất lượng cao được tổ chức với tiêu chuẩn công nghệ quốc tế. Điều làm nên thành công của những sự kiện này không chỉ là kỹ thuật âm thanh, ánh sáng hiện đại, mà còn là tinh thần Việt Nam trẻ trung, đầy sức sống. Những concert ấy không chỉ là sự kiện giải trí, mà thật sự trở thành “hiện tượng văn hóa” - nơi khán giả hòa chung nhịp đập, nơi âm nhạc trở thành ngôn ngữ chung của cộng đồng, nơi giá trị thẩm mỹ và niềm tự hào về đất nước được tái khẳng định.
Du lịch văn hóa cũng có một năm rực rỡ không kém. 2025 chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của các dòng sản phẩm du lịch gắn với di sản, lễ hội, nghệ thuật và sáng tạo. Hội An, Đà Lạt, Hà Nội, Huế, Nha Trang, Đà Nẵng và đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh sau khi gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO đã trở thành những điểm đến thể hiện rõ nét sức sống văn hóa Việt Nam. Khách du lịch quốc tế đến Việt Nam ngày càng không chỉ để tham quan, mà để trải nghiệm văn hóa - một xu thế cho thấy Việt Nam đã và đang chuyển mình từ quốc gia du lịch thiên nhiên sang quốc gia du lịch văn hóa. Các festival “A80” xuyên suốt năm cũng mang đến những tầng cảm xúc mới, khẳng định vị thế của Việt Nam như một điểm đến an toàn, sôi động, giàu bản sắc.
Việc Thành phố Hồ Chí Minh chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO, cùng với Hội An và Đà Lạt trước đó, đã đưa Việt Nam vào một nhóm nhỏ trên thế giới có nhiều đô thị sáng tạo - một tấm hộ chiếu đẳng cấp toàn cầu cho sức mạnh mềm dân tộc.
Trong khi đó, lĩnh vực thời trang và thiết kế chứng kiến sự trưởng thành đáng tự hào của một thế hệ sáng tạo mới. Thời trang Việt Nam năm 2025 không còn “đi bên lề” thị trường khu vực, mà từng bước ghi dấu ấn bằng các bộ sưu tập mang chiều sâu văn hóa, ứng dụng chất liệu truyền thống, kỹ thuật hiện đại, và tinh thần thẩm mỹ đậm chất Việt. Nhiều nhà thiết kế trẻ được mời tham dự tuần lễ thời trang quốc tế; một số thương hiệu Việt xuất hiện trên các nền tảng thương mại điện tử lớn của châu Á, chứng minh năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp sáng tạo nội địa.
Cùng lúc, nghệ thuật số, game, nội dung sáng tạo trực tuyến và thị trường bản quyền số tăng trưởng mạnh mẽ, tiếp tục đưa Việt Nam tiến gần hơn tới vị thế một quốc gia có năng lực sản xuất nội dung lớn trong khu vực. Điều đáng chú ý là sự tham gia của giới trẻ - những người không chỉ là người tiêu dùng văn hóa, mà ngày càng trở thành người tạo ra văn hóa. Họ làm game, sản xuất nội dung số, thiết kế 3D, sáng tác nhạc điện tử, làm phim ngắn, và xuất hiện trên các nền tảng sáng tạo quốc tế. Một hệ sinh thái văn hóa mới đang hình thành, nơi công nghệ không đối lập với truyền thống, mà giúp truyền thống lan tỏa sâu rộng hơn.
Nhìn vào tất cả những chuyển động ấy, có thể thấy 2025 là năm mà sức sáng tạo Việt Nam được giải phóng mạnh mẽ nhất. Các ngành công nghiệp văn hóa không còn “tự phát rời rạc”, mà trở thành dòng chảy thống nhất, kết nối với nhau qua chuỗi giá trị sáng tạo, qua chính sách mới, qua năng lực tổ chức của các địa phương, và quan trọng nhất: Qua nhu cầu ngày càng cao của công chúng Việt Nam đối với những sản phẩm văn hóa chất lượng, giàu bản sắc.
