Từ các chương trình mục tiêu quốc gia đến nguồn vốn tín dụng chính sách ưu đãi, nhiều địa phương biên giới đã vươn lên mạnh mẽ, đời sống đồng bào khởi sắc, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững và giữ vững phên giậu Tổ quốc.
Bắt kịp sự phát triển chung
Tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập có hơn 4,4 triệu người, trong đó dân tộc thiểu số khoảng 421.000 người, chiếm gần 9,4% dân số toàn tỉnh với 37 thành phần dân tộc thiểu số. Hiện toàn tỉnh hiện còn 48 xã, 95 thôn, ấp thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó, có ba xã và 46 thôn đặc biệt khó khăn. Đồng bào các dân tộc thiểu số ở Đồng Nai sinh sống tập trung đông ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ kháng chiến cũ. Mỗi dân tộc đều có văn hóa truyền thống riêng về ngôn ngữ, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội... tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng.
Trong những năm qua, các chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước tiếp tục được triển khai, nhất là các chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Cùng với đó, nhiều hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ sinh kế, vay vốn phát triển sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập. Hưng Phước là xã biên giới của tỉnh Đồng Nai với 54 km đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia, quy mô dân số 12.427 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 26,47%. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hưng Phước Võ Anh Kiệt cho biết: Nhờ được ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế-xã hội, xã Hưng Phước đã đạt chuẩn nông thôn mới và hình thành hai ấp kiểu mẫu; thu nhập bình quân đầu người đạt 67,37 triệu đồng/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, thương mại-dịch vụ đạt 22,25%, công nghiệp-xây dựng 10,95%...
Những năm qua, nguồn vốn tín dụng chính sách giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác giảm nghèo ở xã biên giới Hưng Phước. Thông qua các chương trình cho vay ưu đãi, đồng bào dân tộc thiểu số có điều kiện đầu tư chăn nuôi, trồng trọt, phát triển ngành nghề, từng bước nâng cao thu nhập. Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội Bù Đốp cho biết: “Đến nay, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách xã Hưng Phước đạt hơn 128,6 tỷ đồng.
Chúng tôi xác định, hoạt động tín dụng chính sách là một chủ trương nhân văn của Đảng, là điểm sáng trong chính sách giảm nghèo. Do đó, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội Bù Đốp luôn phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hội, đoàn thể, tổ tiết kiệm và vay vốn để giải ngân vốn đúng đối tượng, giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác được vay vốn đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, đạt hiệu quả cao...”.
Gia đình chị Bùi Thị Mai được Phòng giao dịch Ngân hàng chính sách Xã hội Bù Đốp cho vay 30 triệu đồng để mua hai cặp dê giống và một con lợn giống. Nhờ chăm chỉ làm ăn, sau ba năm, chị Mai đã trả hết vốn vay và tiếp tục vay thêm 50 triệu đồng nữa để trồng 2 ha cao su và hồ tiêu. Chị Mai cho biết: “Lúc đầu vay vốn 30 triệu đồng, hoàn cảnh gia đình khó khăn, tôi cũng rất lo lắng. Song được các ban, ngành địa phương tư vấn chọn mô hình chăn nuôi phù hợp và tích cực hướng dẫn kỹ thuật cho nên gia đình tôi đã thoát nghèo bền vững. Đến nay, trừ chi phí, gia đình tôi thu lợi khoảng 150 triệu đồng/năm”.
Ưu tiên nguồn lực vùng biên giới
Tỉnh Đồng Nai có đường biên giới dài 258,939 km tiếp giáp với ba tỉnh của Vương quốc Campuchia gồm Mondulkiri, Kratie và Tbong Khmum. Khu vực biên giới tỉnh Đồng Nai có 8 xã: Lộc Thành, Lộc Thạnh, Lộc Tấn, Tân Tiến, Thiện Hưng, Hưng Phước, Đắk Ơ, Bù Gia Mập với diện tích tự nhiên là 4.619,11km², chiếm 3,62% diện tích toàn tỉnh. Nhờ triển khai hiệu quả 3 chương trình (Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới), đã tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ công, hỗ trợ sinh kế và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.
Đến nay 100% xã tiếp giáp biên giới có đường giao thông được nhựa hóa, bê-tông hóa đến trung tâm xã, thôn, ấp. Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, Cửa khẩu Hoàng Diệu, Cửa khẩu Lộc Thịnh... được tỉnh đầu tư hạ tầng, giao thông kết nối thuận tiện với nội địa. Nhiều tuyến đường kết nối với các cửa khẩu, lối mở đã và đang được đầu tư nâng cấp, mở rộng để bảo đảm thuận lợi trong việc kết nối, giao thương, như: đường phía tây Quốc lộ 13, đường ĐH Lộc Hưng-Lộc Thành, đường ĐH Lộc Thái-Lộc Thiện.
Trên địa bàn có 12 điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới và đồn biên phòng với 238 hộ/860 nhân khẩu. Trong 8 xã biên giới có 69 cơ sở giáo dục; cơ sở vật chất, trang thiết bị cơ bản đáp ứng nhu cầu dạy và học, có 63,46% trường đạt chuẩn quốc gia mức độ một.
Vừa qua, tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt đề án Đầu tư, phát triển toàn diện chất lượng dạy và học tại trung tâm xã biên giới tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Lê Trường Sơn, mục tiêu tổng quát là đầu tư, phát triển toàn diện chất lượng dạy và học, đào tạo nghề tại 8 xã biên giới nhằm góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; bảo đảm vững chắc quốc phòng-an ninh và giảm nghèo bền vững...
Song song với đó, các cơ quan chuyên môn đang rà soát lại quy hoạch và tổ chức khảo sát về kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại để tham mưu cho tỉnh những cơ chế, chính sách đầu tư cho sự phát triển khu vực biên giới. Theo đồng chí Tôn Ngọc Hạnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đồng Nai, quá trình thực hiện rà soát để điều chỉnh bổ sung quy hoạch. Công tác này nhằm khai thác hiệu quả khu vực biên giới, bảo đảm quốc phòng- an ninh, góp phần giữ vững chủ quyền biên giới lãnh thổ quốc gia.
