Tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững

Phát biểu ý kiến khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, quyền có chỗ ở là quyền cơ bản của công dân, trong đó nhà ở là nhu cầu thiết yếu của mỗi người dân. Phát triển nhà ở là một trụ cột quan trọng của chính sách an sinh xã hội, đồng thời cũng là một động lực thúc đẩy tăng trưởng và ổn định thị trường lao động, phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Thời gian qua, đặc biệt trong năm 2025, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt công tác phát triển nhà ở, nhất là nhà ở xã hội, với việc hoàn thành hơn 102 nghìn căn nhà ở xã hội năm 2025, đang hướng đến mục tiêu hoàn thành sớm 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2028; hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, xây dựng nhà ở cho người có công trước 5 năm 4 tháng; khẩn trương, thần tốc, "làm ngày, làm đêm" triển khai “Chiến dịch Quang Trung” sửa chữa và xây dựng lại nhà ở cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thảm họa thiên tai vừa qua, dự kiến hoàn thành vào giữa tháng 1 này.

Ghi nhận và biểu dương sự nỗ lực, cố gắng, nghiêm túc trong triển khai thực hiện nhiệm vụ về phát triển nhà ở, nhất là nhà ở xã hội của các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam… Thủ tướng Chính phủ khẳng định, những kết quả trên không chỉ thể hiện trách nhiệm, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, mà còn thể hiện rõ tính nhân văn, bản chất ưu việt của chế độ ta; góp phần thiết thực bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống người dân, nhất là người thu nhập thấp, công nhân, người lao động và phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững, công bằng.

Theo Thủ tướng, nhu cầu nhà ở hiện nay không chỉ dừng ở sở hữu, mà đang chuyển mạnh sang thuê hay thuê mua để ổn định chỗ ở lâu dài, phù hợp với khả năng chi trả, đặc điểm việc làm và quá trình dịch chuyển lao động. Do đó, chính sách nhà ở xã hội cũng cần được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững, giảm dần tư duy chạy theo số lượng, bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. Đồng thời, xác định phát triển nhà ở xã hội cho thuê là một nhiệm vụ quan trọng, mang tính căn cơ và lâu dài, không làm theo phong trào, không làm manh mún.

Lưu ý phiên họp này có tính chất quan trọng để thống nhất tư duy, bàn cách làm và giải pháp triển khai phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới, phù hợp với tình hình thực tiễn đang đặt ra, Thủ tướng yêu cầu các đại biểu tập trung đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ đã được giao tại các phiên họp trước, nhất là tình hình nhà ở và thị trường bất động sản; tình hình cấp tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản; đồng thời đề xuất về chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo, nhất là các tỉnh, thành có các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu vực tập trung đông lao động.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu thảo luận, thống nhất các giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới, bảo đảm “đúng vai, đúng việc, đúng thẩm quyền”, nhất là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt bỏ khâu trung gian không cần thiết; đưa các dự án nhà ở xã hội, nhất là nhà ở xã hội cho thuê, vào "luồng xanh", "luồng ưu tiên" khi làm thủ tục; xem xét trình cấp có thẩm quyền biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức triển khai phát triển nhà ở xã hội…

* Theo Bộ Xây dựng - Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, thời gian qua, đặc biệt là năm 2025 chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tiếp tục được quan tâm hoàn thiện. Trong đó, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành 1 Nghị quyết, ban hành theo thẩm quyền 4 Nghị định về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến lĩnh vực nhà ở, quản lý thị trường bất động sản.

Thủ tướng Chính phủ ban hành 1 Quyết định, Bộ trưởng Xây dựng ban hành 1 Thông tư; đồng thời ban hành hướng dẫn về xác định đối tượng, điều kiện, tiêu chí vay ưu đãi phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp, cải tạo, xây dựng lại chung cư… Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành cũng gấp rút đề xuất thành lập "Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất" do Nhà nước thành lập; đang hoàn thiện Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản; trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội.

Các bộ, ngành phối hợp các địa phương rà soát xúc tiến việc thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia; rà soát bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung đối với hoạt động mua, bán căn hộ chung cư gây rào cản, khó khăn cho doanh nghiệp; rà soát, làm rõ nhu cầu về thuê nhà ở, đồng thời đề xuất chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo giai đoạn 2027-2030; kiện toàn Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tại địa phương…

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các cấp, các ngành, người đứng đầu đề cao trách nhiệm trước Đảng, nhân dân, coi việc phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm cấp bách, chính trị quan trọng vì đây là trụ cột của an sinh xã hội, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng nhà ở cho nhân dân.

Mọi chính sách nhà ở phải hướng tới người dân, lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể; không để ai bị bỏ lại phía sau; chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ; nói ít, làm nhiều; lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất.

Doanh nghiệp là lực lượng quan trọng trong tổ chức thực hiện; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và bảo đảm công bằng; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, thực hiện các dự án đúng pháp luật, bảo đảm lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ; mạnh dạn giao các dự án, chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê cho các doanh nghiệp có uy tín, năng lực để kịp thời thực hiện bảo đảm các yêu cầu.

Về mục tiêu, Thủ tướng yêu cầu bảo đảm tiến bộ công bằng xã hội, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng về nhà ở của mỗi người dân; phù hợp điều kiện thu nhập thực tế của người dân, sự phát triển của đất nước, quy luật của thị trường; rà soát, cắt giảm tất cả các thủ tục hành chính rườm rà, không cần thiết làm tăng chi phí tuân thủ.

Các bộ, ngành, địa phương thực hiện các nhiệm vụ về phát triển nhà ở xã hội, phát triển lành mạnh thị trường bất động sản theo đúng chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư hợp lý, phù hợp sự phát triển chung của kinh tế-xã hội; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đi vào các động lực tăng trưởng của nền kinh tế; quản lý tín dụng rủi ro vào bất động sản, có các công cụ để quản lý thị trường phát triển lành mạnh; không quá cứng nhắc, không bảo thủ, không cầu toàn, không nóng vội, không bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Về nhiệm vụ cụ thể đối với các bộ, ngành, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, hoàn thiện hồ sơ đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý trong tháng 1/2026. Tổ chức triển khai, hướng dẫn thực hiện Nghị định số 357/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản; bảo đảm kết nối, đồng bộ, khai thác hiệu quả.

Mỗi căn nhà, mảnh đất phải có định danh để quản lý, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, khai thác hiệu quả”; tiếp tục kiểm tra, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2026 và các năm tiếp theo; chủ trì kiểm tra việc thành lập, tổ chức và vận hành Quỹ nhà ở địa phương; tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền trong tháng 1/2026; xây dựng chính sách phát triển nhà ở cho người thu nhập trung bình…

Bộ Tài chính chủ trì bảo đảm nguồn lực tài chính để triển khai các chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê theo quy định của pháp luật; nghiên cứu kỹ các chính sách thuế theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ nhằm hạn chế đầu cơ, “thổi giá” động sản, hướng dòng vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất, kinh doanh; phối hợp Bộ Xây dựng hướng dẫn cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ nhà ở địa phương, bảo đảm đúng mục tiêu, công khai, minh bạch, hiệu quả; tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng nguồn lực.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng đẩy nhanh giải ngân các chương trình tín dụng cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê theo đúng đối tượng, mục đích, quy định. Phân tích, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn cho giải ngân phát triển nhà ở xã hội; nghiên cứu có các chính sách, giải pháp hiệu quả về tín dụng; kiểm soát chặt chẽ tín dụng bất động sản, không để dòng vốn đầu cơ, làm méo mó thị trường, hướng dòng vốn vào các dự án nhà ở có giá phù hợp, dự án nhà ở xã hội và hoạt động sản xuất kinh doanh; kiểm soát tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro. Nghiên cứu chỉ đạo, hướng dẫn các ngân hàng thương mại tiết giảm chi phí, tăng cường chuyển đổi số, giảm lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội.

Bộ Tư pháp rà soát tổng thể khung pháp lý bất động sản nói chung, trong đó có nhà ở xã hội, nhà cho thuê; bảo đảm mang tính dài hạn.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ động phối hợp các bộ, ngành, địa phương, chỉ đạo các cơ quan thông tấn, báo chí tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền nhằm tránh thông tin làm méo mó thị trường.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tiếp tục rà soát nhu cầu nhà ở của lực lượng vũ trang; chủ động phối hợp các địa phương thực hiện giao chủ đầu tư, tổ chức khởi công và triển khai các dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả.

Bộ Công an tiếp tục hoàn thiện, cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; kết nối, chia sẻ đồng bộ với dữ liệu về đất đai, nhà ở, ngân hàng và các cơ sở dữ liệu liên quan, phục vụ xác nhận đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhất là người thu nhập thấp tại khu vực đô thị không có hợp đồng lao động; chỉ đạo điều tra, xử lý nghiêm, kịp thời các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thao túng thị trường, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện tốt công tác giám sát, phản biện xã hội đối với việc thực hiện cơ chế, chính sách về nhà ở và thị trường bất động sản, nhất là chính sách nhà ở xã hội cho người nghèo, người thu nhập thấp, công nhân và các đối tượng yếu thế; chỉ đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đôn đốc các chủ đầu tư, nhà thầu đẩy nhanh tiến độ các dự án đã khởi công; đồng thời triển khai khởi công các dự án mới, bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu được giao.

Các địa phương xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, phù hợp điều kiện thu nhập ở địa phương; khẩn trương rà soát, đánh giá đầy đủ nhu cầu nhà ở trên địa bàn, bao gồm: nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, nhà ở cho người lao động; trên cơ sở đó chủ động đăng ký chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo, bảo đảm khả thi, bền vững.

Bộ Xây dựng tăng cường quản lý nhà nước, xây dựng chương trình kế hoạch; khẩn trương hoàn thành việc thành lập Quỹ nhà ở địa phương theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng; bảo đảm việc quản lý, sử dụng Quỹ đúng mục tiêu, công khai, minh bạch, hiệu quả.

Bộ Xây dựng tăng cường rà soát, điều chỉnh và phê duyệt chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030; lập, phê duyệt danh mục các khu đất phát triển nhà ở xã hội; bố trí đủ quỹ đất tại các vị trí thuận lợi, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; mạnh dạn giao chủ đầu tư theo đúng quy định của Nghị quyết số 201/2025/QH15 và Nghị quyết của Chính phủ; kiện toàn Ban Chỉ đạo chính sách nhà ở và thị trường bất động sản cấp tỉnh; bố trí đủ cán bộ, công chức, phân công cán bộ chuyên trách theo dõi lĩnh vực phát triển nhà ở xã hội; bảo đảm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp, không để ách tắc, chậm trễ thủ tục hành chính.

Thủ tướng kêu gọi các doanh nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động, tích cực tham gia xây dựng các dự án phát triển nhà ở xã hội và góp phần phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, ổn định, bền vững, với "tình dân tộc, nghĩa đồng bào".

Thủ tướng khẳng định, nhà ở là vấn đề an sinh xã hội lớn, là quyền cơ bản của công dân. Chậm trễ trong nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê là chậm trễ trong chăm lo đời sống Nhân dân, là có lỗi với đất nước, nhân dân.