Xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, hiện đại trong tình hình mới

Nền quốc phòng toàn dân bao gồm tổng thể các hoạt động chính trị, kinh tế, ngoại giao, quân sự, văn hóa, khoa học... của Đảng, Nhà nước và nhân dân để tạo nên sức mạnh toàn diện, cân đối, đồng bộ, trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng, lực lượng vũ trang là nòng cốt, nhằm ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh và sẵn sàng đánh thắng khi xảy ra chiến tranh, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.

Trên cơ sở tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 8 Khóa XI, Hội nghị Trung ương 8 Khóa XIII (tháng 10/2023) đã ban hành Nghị quyết số 44-NQ/TW, về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, xác định: Phát huy vai trò to lớn của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; thực hiện hiệu quả đường lối quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc...

Đồng thời, tăng cường đầu tư xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân, lực lượng vũ trang nhân dân, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”, giữ nước từ khi nước chưa nguy; tuyệt đối không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Dự báo thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó đoán định. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn không chỉ dừng lại ở kinh tế mà đã lan sang quân sự, công nghệ và địa chính trị; xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ gia tăng, khó kiểm soát. Biển Đông tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm gia tăng khả năng xảy ra xung đột.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) đang thay đổi hoàn toàn hình thái chiến tranh. Vũ khí thông minh, AI và UAV là thực tế trong một số các xung đột, chiến tranh khu vực.

Các thách thức an ninh phi truyền thống như an ninh mạng, biến đổi khí hậu, dịch bệnh và tội phạm xuyên quốc gia đang trở nên gay gắt. Trong nước, những biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; sự xuống cấp về văn hóa, đạo đức, lối sống; những mâu thuẫn, bức xúc trong xã hội sẽ còn diễn biến phức tạp, nếu không được ngăn chặn, đẩy lùi, sẽ trở thành nhân tố trực tiếp đe dọa sự tồn vong của Đảng, Nhà nước và chế độ.

Các thế lực thù địch, phản động tiếp tục tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước, sự nghiệp đổi mới; chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chia rẽ nhân dân với Đảng, Nhà nước, quân đội, ảnh hưởng đến sức mạnh tổng hợp của đất nước.

Tình hình đó đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức lớn cho việc xây dựng nền quốc phòng của Việt Nam. Quán triệt tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 Khóa XIII và dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, để xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới, cần tập trung thực hiện một số nội dung và giải pháp trọng tâm sau đây: Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước với sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, hiện đại.

Nền quốc phòng toàn dân được xây dựng trên nền tảng chính trị, tinh thần, nhân lực, vật lực, tài chính, mang tính chất toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ, tự cường và hiện đại.

Quốc phòng là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sự an-nguy, thịnh-suy, mất-còn của Đảng, Nhà nước và chế độ, cần thực hiện đúng nguyên tắc “Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt, Nhà nước quản lý, điều hành tập trung, thống nhất” đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Xây dựng thống nhất, đồng bộ cơ cấu tổ chức đảng trong lãnh đạo công tác quốc phòng từ Trung ương đến địa phương. Bổ sung các nội dung lãnh đạo về quốc phòng, cơ chế hoạt động và trách nhiệm phối hợp của từng cấp, ngành, địa phương liên quan hoạt động quốc phòng, đặc biệt khi xử lý các tình huống phức tạp.

Nhà nước cụ thể hóa đường lối, chính sách của Đảng về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc thành pháp luật, nghị định và tổ chức chỉ đạo thực hiện các kế hoạch về quốc phòng gắn với chương trình, kế hoạch xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội, đối ngoại.

Hai là, xây dựng tiềm lực quốc phòng toàn diện. Tiềm lực quốc phòng là “sức khỏe” nội tại của quốc gia, bao gồm 4 trụ cột chính: Tiềm lực chính trị-tinh thần; tiềm lực kinh tế; tiềm lực khoa học-công nghệ; tiềm lực quân sự.

Xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc là nhân tố quyết định, cần tập trung củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và quân đội. Xây dựng tiềm lực kinh tế của nền quốc phòng toàn dân theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng-an ninh, phát triển kinh tế phải góp phần tăng cường nguồn lực cho quốc phòng. Kết hợp phát triển khoa học-công nghệ quốc gia với xây dựng tiềm lực khoa học-công nghệ quốc phòng.

Nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học-công nghệ, nhất là công nghệ mới, hiện đại và công nghệ số trong sản xuất, bảo đảm vũ khí, trang bị, phương tiện kỹ thuật; khoa học quân sự; nghệ thuật quân sự, tổng kết chiến tranh... Chú trọng xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực quân sự, quốc phòng.

Ba là, xây dựng lực lượng quốc phòng đủ mạnh. Tập trung xây dựng, củng cố vững chắc hệ thống chính trị, bao gồm Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội; trọng tâm là xây dựng và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước và chính quyền các cấp.

Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của nhân dân, của cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị các cấp.

Xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu, lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp trên các vùng, miền, trên biển, đảo, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc cả trong thời bình và thời chiến.

Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, cùng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân đủ sức ngăn ngừa, đẩy lùi nguy cơ xung đột vũ trang và chiến tranh, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống, bao gồm cả không gian mạng và không gian vũ trụ.

Bốn là, xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự lực, tự cường, lưỡng dụng và hiện đại. Tập trung phát triển khoa học và công nghệ quân sự. Chủ động nghiên cứu, sản xuất các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật công nghệ cao, từng bước tự chủ công nghệ nền, công nghệ lõi.

Nghiên cứu, thiết kế và sản xuất các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại (tên lửa, tàu ngầm, UAV, USV, UGV, robot chiến đấu, radar cảnh giới tầm xa, hệ thống tác chiến điện tử...). Mở rộng chuyển giao công nghệ, liên doanh sản xuất với các cường quốc công nghệ để rút ngắn khoảng cách trình độ.

Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao với đội ngũ chuyên gia, “tổng công trình sư” có khả năng tiếp nhận và cải tiến công nghệ từ nước ngoài.

Công nghiệp quốc phòng phải trở thành ngành mũi nhọn của công nghiệp quốc gia, phục vụ cả mục tiêu quân sự và dân sự. Đẩy mạnh kết hợp giữa công nghiệp dân sinh và công nghiệp quốc phòng để tối ưu hóa nguồn lực kinh tế.

Chủ động hợp tác, chuyển giao công nghệ từ các đối tác nước ngoài để đi tắt đón đầu, từng bước tự chủ sản xuất các loại vũ khí trang bị thế hệ mới, đạt trình độ tiên tiến của thế giới, đủ năng lực bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”.

Năm là, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo nền tảng vững chắc xây dựng “thế trận lòng dân” gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc thành một thể thống nhất để phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kết hợp chặt chẽ giữa phân vùng kinh tế với phân vùng chiến lược quốc phòng và xây dựng hậu phương chiến lược. Xây dựng thế trận phòng thủ quân khu, xây dựng các tỉnh, thành phố thành khu vực phòng thủ vững chắc.

Xây dựng hệ thống chính trị các cấp vững mạnh; xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, tạo “thế trận lòng dân” vững chắc.

Sáu là, đối ngoại quốc phòng chủ động, linh hoạt. Quán triệt và tổ chức thực hiện tốt chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng; phát huy hiệu quả hoạt động đối ngoại của Đảng, ngoại giao nhà nước và ngoại giao nhân dân.

Thực hiện phương châm “tích cực, chủ động, chắc chắn, linh hoạt, hiệu quả”; kiên trì chính sách “4 không” để bảo vệ lợi ích quốc gia từ sớm, từ xa. Tăng cường tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc để nâng cao vị thế, uy tín quốc gia.

Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại bằng đường lối ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt, “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định với các nước láng giềng.

Xây dựng tiềm lực và thế trận đối ngoại gắn kết với thiết lập thế trận quốc phòng liên hoàn bên trong với bên ngoài biên giới quốc gia và trên không gian mạng.

Đẩy mạnh hoạt động đối ngoại, kết hợp chặt chẽ đối ngoại với quốc phòng, an ninh thành một khối thống nhất, chủ động tạo môi trường hòa bình, ổn định và thuận lợi cho kỷ nguyên vươn mình, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tăng cường sức mạnh quốc phòng của Việt Nam.

Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại là yêu cầu khách quan, là chủ trương chiến lược, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong sự nghiệp đổi mới, là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị và toàn dân nhằm tăng cường khả năng phòng thủ; giữ vững hòa bình, ổn định, ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột “từ sớm, từ xa”, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.