Tiềm năng lớn về di sản văn hóa
Lâm Đồng có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, dân số hơn 3,8 triệu người, gồm 49 dân tộc, đồng bào dân tộc thiểu số hơn 18,6%. Vùng đất này hội tụ ba vùng sinh thái, gồm cao nguyên, trung du và duyên hải; cung bậc “rừng-biển”, “cao nguyên-đồng bằng” tạo hệ sinh thái đa dạng. Cùng với tài nguyên phong phú và phong cảnh thiên nhiên trữ tình, Lâm Đồng sở hữu nhiều di sản, mở ra cơ hội để phát triển mạnh mẽ du lịch văn hóa.
Hiện toàn tỉnh có 144 di tích, gồm ba di tích quốc gia đặc biệt, 59 di tích cấp quốc gia, 82 di tích cấp tỉnh; cùng hệ thống di sản văn hóa được UNESCO vinh danh như: Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Mộc bản triều Nguyễn, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang, Làng nghề làm gốm của người Chăm, Công viên địa chất toàn cầu; 10 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và ba bảo vật quốc gia; cùng di sản kiến trúc châu Âu; các làng nghề, lễ hội truyền thống và các phong tục, tập quán đặc sắc của 49 dân tộc tạo nên nguồn tài nguyên đặc thù, nền tảng để phát triển du lịch văn hóa. Giáo sư, Tiến sĩ Mai Trọng Nhuận, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, lịch sử, nhất là sự đa dạng từ nền tảng văn hóa các dân tộc... Lâm Đồng sẽ khẳng định vị thế trong du lịch.
Thực tế cho thấy, thị trường du lịch đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Du khách không chỉ tìm kiếm những điểm nghỉ dưỡng, tham quan đơn thuần mà có xu hướng ưu tiên những hành trình trải nghiệm có chiều sâu, gắn với đời sống cộng đồng và các giá trị truyền thống. Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết: “Nắm bắt xu thế, thời gian qua, tỉnh đã tổ chức nhiều sự kiện tầm cỡ, nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Tiêu biểu như Lễ hội cồng chiêng Đông Nam Á 2025, Lễ hội Trà quốc tế-World Tea Fest 2025 tại Đà Lạt, thu hút chục nghìn du khách trong nước và quốc tế. Điều này đã khẳng định vị thế Lâm Đồng là điểm đến văn hóa giàu bản sắc”.
Nhiều chuyên gia cho rằng, du lịch văn hóa là yếu tố tạo nên chiều sâu, bản sắc và sức hút bền vững cho du lịch Lâm Đồng, giúp địa phương tránh được sự trùng lặp, đơn điệu trong cạnh tranh điểm đến, khẳng định thương hiệu trên bản đồ du lịch.
Giáo sư, Tiến sĩ Eric Jose Olmedo Panal, Viện trưởng Quốc tế, Trường đại học Kinh tế-Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Lâm Đồng có nền văn hóa đa dạng, với những di sản văn hóa truyền thống của các dân tộc, từ vật thể đến phi vật thể. Đó là những tài sản quý hình thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc. Ông nhấn mạnh: “Cảnh quan có thể tương đồng ở nhiều địa phương, dịch vụ có thể sao chép, nhưng văn hóa là giá trị vô song”.
Định hướng phát triển bền vững
Trước yêu cầu phát triển du lịch xanh và có trách nhiệm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng xác định văn hóa là nền tảng xuyên suốt trong quá trình xây dựng, phát triển các sản phẩm du lịch địa phương. Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc chia sẻ: “Phát triển du lịch văn hóa luôn được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Văn hóa không chỉ là nguồn tài nguyên để khai thác, mà còn là giá trị cần được bảo tồn, gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ. Du lịch phải góp phần nâng cao đời sống người dân”.
Trong giai đoạn phát triển mới, Lâm Đồng cần tập trung đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, từng bước hình thành các mô hình buôn, làng truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Đồng thời, khuyến khích mở rộng hoạt động của hệ thống bảo tàng, các không gian trưng bày nhằm lưu giữ, giới thiệu và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc. Trên cơ sở đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm du lịch đặc thù, nhất là du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa bản địa.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn, du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng là hướng đi quan trọng, góp phần phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên, văn hóa bản địa, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu các sở, ngành liên quan, các địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách; tập trung tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, nguồn lực, đào tạo nhân lực du lịch chất lượng cao; tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng.
