Tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây trồng cạn

Biến đổi khí hậu hiện nay diễn biến ngày càng cực đoan, hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng về tần suất, mức độ và nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp ngày càng cao. Vì vậy, các công nghệ tưới phun mưa, nhỏ giọt, tưới chính xác, thông minh gắn với cảm biến và dữ liệu số đang được nông dân nhiều địa phương áp dụng giúp tiết kiệm nước, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản. Ứng dụng công nghệ này cũng giúp giảm phát thải, thích ứng tốt hơn với những điều kiện bất lợi của khí hậu.

Theo Phó Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lương Văn Anh, đến hết năm 2025, trên địa bàn cả nước có hơn 2,3 triệu cây trồng áp dụng tưới tiên tiến, tiết kiệm nước. Trong đó, diện tích cây trồng cạn được tưới tiết kiệm khoảng 627.000ha, riêng vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên là 196.000ha. Thông qua áp dụng công nghệ này, đã giúp tăng năng suất 10 đến 40%, giảm chi phí công chăm sóc 20 đến 70%, tăng hiệu quả sản xuất 14 đến 27%; tiết kiệm nước so với tưới truyền thống 20 đến 60% và tăng thu nhập người dân 15 đến 45%.

Tây Nguyên là vùng sản xuất các loại cây công nghiệp chủ lực như: cà-phê, hồ tiêu, điều, cao su, cây ăn quả,... nhưng thường xuyên xảy ra hạn hán, thiếu nước ảnh hưởng đến cây trồng, nhất là vào mùa khô.

Ứng dụng công nghệ tưới nước tiên tiến, tiết kiệm

30/03/2025 21:10

Chi cục trưởng Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thành Long cho biết: “Đến nay, trên địa bàn có hơn 84,6 nghìn ha áp dụng tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho các loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao. Để đạt kết quả này, tỉnh đã thể chế hóa các chính sách của Trung ương về hỗ trợ phát triển thủy lợi nhỏ, thủy lợi nội đồng và tưới tiên tiến, tiết kiệm nước phù hợp điều kiện thực tế tại địa bàn”.

Đồng thời, tỉnh cũng nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ tưới phù hợp từng loại cây trồng, điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước từng vùng sinh thái. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp, người dân đều quan tâm đầu tư áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, sử dụng cảm biến độ ẩm đất, thời tiết và điều khiển từ xa qua thiết bị viễn thông di động vào sản xuất nhằm giảm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước.

Hiện nay, nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn (hơn 80%), trong khi phương pháp tưới truyền thống làm tỷ lệ thất thoát, lãng phí nước lớn. Mặc dù vậy, áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước vẫn ở mức thấp chỉ khoảng 7,3% tổng diện tích cây trồng cạn và được tập trung ở một số vùng, địa phương. Bên cạnh đó, nhiều địa phương có tiềm năng áp dụng nhưng kết quả mới chỉ dừng lại ở một số mô hình điểm do nhà nước và địa phương hỗ trợ đầu tư mà chưa lan tỏa ra diện rộng.

Nguyên nhân do chi phí đầu tư mô hình ban đầu cao, giá nông sản bấp bênh; tiếp cận chính sách hỗ trợ, tư vấn kỹ thuật chuyên sâu và hạ tầng còn hạn chế; hạ tầng thủy lợi, điện chưa đáp ứng yêu cầu cho tưới hiện đại và tưới thông minh,... Đơn cử tại Đắk Lắk, với chi phí đầu tư tưới cho cây trồng cạn bằng hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước khoảng 50 đến 60 triệu đồng/ha khiến người dân e ngại. Hơn nữa, nhận thức của người dân về tưới tiên tiến, tiết kiệm nước hạn chế; một số nơi nông dân chưa bắt kịp yêu cầu vận hành của công nghệ,…

Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn về tài nguyên nước, vì vậy tưới tiên tiến, tiết kiệm cho cây trồng cạn không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là con đường tất yếu để tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước.

Trao đổi vấn đề này, Phó Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi Nguyễn Hoài Nam cho hay: “Chiến lược thủy lợi Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định mục tiêu cụ thể đến năm 2030 có 70% diện tích cây trồng cạn được tưới, trong đó tưới tiên tiến, tiết kiệm nước đạt tối thiểu 30%,... Đây không chỉ là con số mục tiêu, mà là định hướng chuyển đổi căn bản tư duy từ khai thác nước sang quản trị nước hiệu quả”.

Do đó, trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch vùng sản xuất cây trồng cạn chủ lực gắn quy hoạch thủy lợi, bảo đảm chủ động nguồn nước cho phát triển tưới tiên tiến, tiết kiệm nước; khuyến khích xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức đầu tư, liên kết sản xuất gắn ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước.

Cùng với đó, nghiên cứu đề xuất cơ chế hỗ trợ tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất vay cho nông dân, hợp tác xã đầu tư hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, nhất là đối với các vùng sản xuất tập trung cây trồng cạn chủ lực; đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, tưới thông minh nhằm ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước; nghiên cứu cơ chế, chính sách hỗ trợ tài chính để thúc đẩy ứng dụng AI, công nghệ chiến lược khác và chuyển đổi số trong tưới tiên tiến, tiết kiệm nước.