Trong báo cáo “Tình hình và Triển vọng kinh tế thế giới năm 2026”, Liên hợp quốc dự báo, kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng 2,7% trong năm nay, thấp hơn so với mức ước tính 2,8% năm 2025 và thấp hơn nhiều so với mức trung bình 3,2% trước đại dịch.
Mặc dù các điều kiện tài chính đã được cải thiện nhờ chính sách tiền tệ nới lỏng và tâm lý người tiêu dùng tốt hơn, nợ công và chi phí đi vay cao đang thu hẹp không gian chính sách, nhất là đối với các nền kinh tế đang phát triển. Trong khi đó, giá cả cao vẫn là thách thức lớn đối với thế giới.
Theo ông Junhua Li, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề kinh tế và xã hội, ngay cả khi lạm phát hạ nhiệt, việc giá hàng hóa-dịch vụ ở mức cao và tiếp tục tăng vẫn làm giảm sức mua của những người dễ bị tổn thương nhất.
Các nước nghèo hơn, các quốc gia không giáp biển và các quốc đảo nhỏ đang phát triển được lưu ý là “vẫn đặc biệt bị ảnh hưởng bởi gánh nặng nợ nần, không gian chính sách hạn chế và dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài”. Tình hình của nhiều nước đang phát triển đang trở nên tồi tệ hơn khi nhiều quốc gia giàu có đã cắt giảm viện trợ và tài trợ phát triển.
Thực tế, các quốc gia đang phát triển phải chi 1.400 tỷ USD trả nợ hằng năm, trong đó 61 quốc gia đã chi 10% GDP hoặc hơn cho việc trả lãi vào năm 2024. Theo UNCTAD, nợ công toàn cầu đã ở mức kỷ lục 102.000 tỷ USD vào năm 2024, trong đó các nước đang phát triển nợ 31.000 tỷ USD và chỉ riêng tiền lãi phải trả là 921 tỷ USD. Đáng lo ngại, khoảng 3,4 tỷ người, tương đương hơn 40% dân số toàn cầu, đang sống tại các quốc gia mà chi phí trả nợ nhiều hơn chi cho y tế hoặc giáo dục.
Các tác động của xu thế tăng cường hàng rào thuế quan, cùng với sự gia tăng bất ổn về kinh tế vĩ mô, dự kiến sẽ trở nên rõ ràng hơn trong năm 2026. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, hệ thống thương mại quốc tế đang gặp nguy hiểm, trong bối cảnh nợ công toàn cầu leo thang, thuế quan cao và sự bất ổn tài chính ngày càng tăng ở các quốc gia đang phát triển. Hiện, quá nhiều quốc gia bị mắc kẹt trong khủng hoảng nợ.
Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, tình trạng căng thẳng kinh tế, địa chính trị và công nghệ đang tái định hình bức tranh kinh tế thế giới và tạo ra các bất ổn mới. Nhiều nền kinh tế đang phát triển tiếp tục đối mặt khó khăn và điều này đe dọa tiến trình hoàn thành các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs).
Theo ông, thương mại và phát triển đang phải đối mặt với cơn lốc thay đổi, khi ba phần tư tăng trưởng toàn cầu hiện đến từ các nước đang phát triển, thương mại dịch vụ tăng vọt và các công nghệ mới thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu.
Liên hợp quốc kêu gọi tăng cường hợp tác toàn cầu, hỗ trợ quốc tế để thúc đẩy tăng trưởng bền vững và có khả năng chống chịu. Cam kết Sevilla, văn kiện đạt được tại Hội nghị quốc tế lần thứ tư về Tài chính cho Phát triển diễn ra ở Tây Ban Nha năm 2025, được nhìn nhận như một kế hoạch chi tiết nhằm tăng cường hợp tác đa phương, cải cách cấu trúc tài chính quốc tế và tăng cường tài trợ phát triển.
