Theo dõi sát tình hình, kịp thời có các đối sách phù hợp để phát triển ngoại giao kinh tế mạnh mẽ

Cùng dự có các đồng chí Lê Hoài Trung, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Ngoại giao; Bùi Thanh Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, địa phương; các doanh nghiệp lớn, hiệp hội doanh nghiệp; 98 Đại sứ, Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tham dự qua các điểm cầu trực tuyến.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, năm 2025, mặc dù khó khăn, thách thức nhiều hơn thời cơ, thuận lợi, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, đất nước ta đã đạt nhiều thành tựu kinh tế-xã hội quan trọng: kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn; nợ công, nợ Chính phủ, bội chi ngân sách, nợ nước ngoài trong tầm kiểm soát; an ninh quốc phòng có nhiều điểm sáng, giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn, an dân; làm tốt công tác an sinh xã hội. Trong thành tích chung này có sự đóng góp quan trọng của Bộ Ngoại giao, ngành ngoại giao, nhất là công tác ngoại giao kinh tế.

Thay mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng cảm ơn Bộ Ngoại giao, các Đại sứ, Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài về những thành tích này; nêu rõ, mục tiêu năm 2026 là đạt tăng trưởng 2 con số, do đó các bộ, ngành, địa phương đều phải đạt mức tăng trưởng 2 con số.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị các đại biểu cần tập trung thảo luận những vấn đề mới trong ngoại giao kinh tế rằng đâu kinh nghiệm hay, bài học tốt của năm 2025 để nhân rộng. Theo đó, tình hình hiện nay có gì mới, dự báo thời gian tới để chủ động về chiến lược, nghiên cứu tình hình để có đề xuất đối sách phù hợp. Ngoài ra, cần phải đa dạng hóa, đa phương hóa thị trường, sản phẩm, chuỗi cung ứng…

Theo Bộ Ngoại giao, công tác ngoại giao kinh tế năm 2025 đã bám sát các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, nhất là Chỉ thị số 15-CT/TW của Ban Bí thư về ngoại giao kinh tế, Nghị quyết số 21/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chỉ thị số 15-CT/TW và Nghị quyết 153/NQ-CP của Chính phủ triển khai Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế, nổi lên 7 kết quả nổi bật:

Thúc đẩy nội hàm kinh tế, khoa học công nghệ trong các hoạt động đối ngoại, đặc biệt đối ngoại Cấp cao, góp phần tạo xung lực mạnh mẽ thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, khoa học công nghệ của Việt Nam với các đối tác.

Trong năm 2025, trong khuôn khổ 75 hoạt động đối ngoại của Lãnh đạo chủ chốt, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ với 17 nước, ký kết 350 thỏa thuận hợp tác (gấp 2,5 lần năm 2024), trong đó hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ là trọng tâm và được thúc đẩy với nhiều đối tác chủ chốt, quan trọng, nhất là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, EU, các nước ASEAN, một số nước Trung Đông, châu Phi.

Đây là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy và tạo đột phá trong quan hệ kinh tế, thương mại với các đối tác, nhất là những thị trường quan trọng đối với Việt Nam. Trung Quốc cam kết mở cửa thị trường, thông quan hàng hóa, mở mới thị trường cho một số sản phẩm như mít tươi, sầu riêng, ớt, chanh leo, tổ yến, cám gạo. Đầu tư tăng mạnh cả về số lượng dự án và quy mô đầu tư. Hợp tác kết nối đường sắt, cửa khẩu thông minh, kinh tế biên mậu có nhiều đột phá. Hàn Quốc mở rộng đầu tư vào lĩnh vực điện tử, bán dẫn, pin, năng lượng, trung tâm dữ liệu, vật liệu mới và nghiên cứu-phát triển.

Nhật Bản ký 9 văn kiện hợp tác về bán dẫn, giáo dục, chuyển đổi số, phi carbon, năng lượng. Với Hoa Kỳ, ta đã chủ động, tích cực, bản lĩnh, xử lý hiệu quả vấn đề thuế quan, thuộc nhóm 6 nước được Hoa Kỳ ưu tiên đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng, ổn định, bền vững; duy trì các cuộc tiếp xúc, trao đổi sâu hơn và nghiên cứu mở rộng các lĩnh vực hợp tác mới (viễn thông, năng lượng nguyên tử, lò phản ứng nhỏ SMR, cảng thông minh…).

Đồng thời, tiếp tục kiên trì vận động phía Mỹ công nhận quy chế kinh tế thị trường, sớm có lộ trình đưa Việt Nam ra khỏi danh sách bị hạn chế xuất khẩu công nghệ cao (D1, D3) và bước đầu nhận được phản hồi tích cực. Hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành trọng tâm trong nâng cấp, nâng tầm quan hệ với nhiều trung tâm khoa học công nghệ trên khắp thế giới.

Tăng cường kết nối, thu hút nguồn lực bên ngoài phục vụ thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của kinh tế, thương mại quốc tế. Nổi bật là duy trì và củng cố các thị trường hàng đầu về xuất khẩu, thu hút đầu tư theo hướng bền vững và nâng cao hiệu quả.

Trong đó, với Trung Quốc, chú trọng đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, thúc đẩy thương mại điện tử, cửa khẩu thông minh nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các hoạt động giao thương. Với Hoa Kỳ, đẩy mạnh các hoạt động hợp tác thương mại và đầu tư, giữ vững niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư thông qua các hoạt động kết nối quy mô lớn nhất từ trước đến nay như đón Đoàn Hội đồng kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC) và khoảng 60 doanh nghiệp lớn sang Việt Nam (tháng 3/2025); tích cực hỗ trợ nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ tháo gỡ khó khăn, kết nối doanh nghiệp trong nước tham gia các sự kiện xúc tiến thương mại, đầu tư quốc tế lớn, uy tín tại Hoa Kỳ.

Với Nhật Bản, nỗ lực kết nối các tập đoàn tài chính và quỹ đầu tư lớn của Nhật Bản thúc đẩy dòng vốn M&A và FDI vào 2 trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Nhật Bản chủ động đề xuất, thúc đẩy các nội hàm mới gồm hợp tác bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh lương thực, đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn,đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đôn đốc, đặt thời hạn hoàn thành các dự án hợp tác trọng điểm như Đại học Việt Nhật, Bệnh viện Chợ Rẫy, Metro 1 Thành phố Hồ Chí Minh, Metro 2 Hà Nội. Với EU, tích cực tháo gỡ các rào cản thị trường: vận động thành công thêm 3 thành viên EU phê chuẩn Hiệp định bảo hộ đầu tư (EVIPA), nỗ lực vận động Ủy ban châu Âu gỡ thẻ vàng IUU…

Tạo đột phá tại một số thị trường mới, tiềm năng như Mỹ Latinh, Trung Đông-châu Phi, Trung Á, Trung Đông Âu. Cụ thể, mở ra các hướng đi mới nhằm tận dụng và khai thác tiềm năng của khu vực Trung Đông, châu Phi, Trung Á, Nam Mỹ. Nhiều cam kết, thỏa thuận mới đã được thúc đẩy trong các lĩnh vực như đầu tư, sản xuất và xuất khẩu tại chỗ, ký kết các hiệp định bảo đảm an ninh lương thực, bảo đảm đầu ra lâu dài cho gạo và các sản phẩm của ta, tăng cường công nhận lẫn nhau và mở cửa thị trường cho sản phẩm Halal, tăng cường kết nối hàng không, thúc đẩy hợp tác cung ứng lao động. Qua đó, mở rộng thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Tiêu biểu như với Oman thành lập Quỹ đầu tư chung mới trị giá tối thiểu 200 triệu USD, một số tập đoàn đang thúc đẩy các dự án đầu tư quy mô lớn tại Việt Nam. Với UAE, hãng hàng không Emirates mở đường bay thẳng đến Đà Nẵng. Với Ethiopia, thúc đẩy Etihad Airways sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Ethiopia, Ethiopia Airlines mở đường bay thẳng đến Hà Nội. Với Cuba, ký kết Thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Cuba về thúc đẩy sản xuất lúa gạo, từng bước bảo đảm an ninh lương thực tại Cuba giai đoạn 2025-2027. Với Saudi Arabia, dự kiến sẽ đàm phán ký kết Thỏa thuận về tuyển dụng lao động giữa Chính phủ hai nước (1/2026). Với Algeria, Tổng Công ty Xây dựng nhà nước Algeria đã kết nối với Bộ Nội vụ ta về nhu cầu cung ứng lao động (9/2025).

Chú trọng tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi và củng cố niềm tin cho các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư, kinh doanh tại những thị trường đặc thù như: Trung Đông, châu Phi. Tháng 9/2025, Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng chủ trì Hội nghị làm việc với đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp nhằm thúc đẩy hợp tác với khu vực Trung Đông, châu Phi để thảo luận về các giải pháp giúp doanh nghiệp Việt Nam khai thác, mở rộng đầu tư kinh doanh tại khu vực Trung Đông, châu Phi. Thúc đẩy đàm phán FTA mới với các thị trường lớn tiềm năng. Năm 2025, khởi động đàm phán PTA với MERCOSUR , tiếp tục thúc đẩy đàm phán FTA với GCC trong quý I/2026, Liên minh thuế quan miền nam châu Phi (SACU), Brazil, Bangladesh, Ai Cập. Đặc biệt, ta đã vận động thành công Brazil công nhận quy chế kinh tế thị trường của Việt Nam…

Sau khi nghe các ý kiến tham luận, kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính khái quát ngoại giao kinh tế năm 2025 đạt được một số kết quả mang tính “chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế”, đi vào thực chất, hiệu quả, cam kết, ký kết, hợp đồng cụ thể; khái quát bằng cụm từ 24 chữ: “Chủ động tích cực-thị trường mở rộng-chất lượng nâng cao-hiệu quả rõ nét-kinh tế tăng trưởng-nhân dân thụ hưởng”.

Về bài học kinh nghiệm, Thủ tướng nhấn mạnh cần bám sát, nắm chắc, phản ánh đúng tình hình thực tế, từ đó có giải pháp phù hợp, kịp thời, linh hoạt, hiệu quả. Chủ động tích cực đẩy mạnh ngoại giao kinh tế trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, không trông chờ, ỷ lại; kịp thời tháo gỡ mọi khó hăn, vướng mắc; thực hiện với tinh thần đã nói là làm, đã cam kết là phải thực hiện; đã nói, đã làm, đã thực hiện thì phải có kết quả, sản phẩm cụ thể; lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ; ngoại giao kinh tế phải chân thành với tinh thần đoàn kết để tạo sức mạnh, hợp tác để tạo lợi ích, đối thoại để tăng cường niềm tin.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng đề nghị năm 2026, cả nước phải đạt tăng trưởng 2 con số như mục tiêu đã đề ra thì kim ngạch xuất khẩu phải đạt tăng trưởng 2 con số, cân bằng, bền vững hơn.

Do đó, các cấp, các ngành, các địa phương phải quán triệt nghiêm túc, quyết liệt triển khai cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, nhất là Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng sắp tới, các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị. Ưu tiên tạo đột phá trong hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển xanh trong kỷ nguyên số vì đây là lựa chọn khách quan, ưu tiên hằng đầu, xu thế tất yếu; phát triển năng lượng bền vững, đô thị thông minh, du lịch; thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, thu hút các chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài hợp tác, về làm việc ở trong nước; tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống. Triển khai đồng bộ, hiệu quả việc đa dạng hóa, đa phương hóa thị trường, sản phẩm, chuỗi cung ứng; khai thác tiềm năng các thị trường Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ…

Thủ tướng chỉ đạo mở rộng các Hiệp định FTA với Bangladesh, Pakistan, các nước châu Phi như Nigeria; sớm ký kết FTA với Khối MERCOSUR… Đẩy mạnh khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới, tăng cường mở rộng hợp tác các đối tác lớn, truyền thống, mở rộng hợp tác với các đối tác tiềm năng; mở rộng hợp tác trong lĩnh vực điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI), chíp bán dẫn…; tích cực đấu tranh bảo vệ quyền lợi của đất nước trước các đối tác lớn; tích cực, quyết liệt hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, mở rộng đầu tư, vươn ra thị trường quốc tế, tạo hệ sinh thái đồng bộ gồm các dịch vụ ngân hàng, logistics, nguồn nhân lực, hỗ trợ pháp lý; chú trọng đối tượng là các doanh nghiệp vừa và nhỏ; hợp tác, liên kết với các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới; thúc đẩy các dự án đường sắt, nhất là các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối Trung Quốc; thúc đẩy các dự án nhà máy điện hạt nhân.

Các Đại sứ Việt Nam ở nước ngoài phải tích cực vào cuộc, “đeo bám” đến cùng các dự án, chương trình hợp tác với các đối tác. Phối hợp chặt chẽ đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến các sản phẩm, thương hiệu Việt Nam ra nước ngoài. Bộ Công thương sớm hoàn thiện chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới; đẩy mạnh kết nối thu hút cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế hợp tác, kinh doanh lâu dài, hỗ trợ Việt Nam vận hành hiệu quả các trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do đi vào hoạt động; thúc đẩy kinh tế qua biên giới…

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục chủ động tham gia tích cực đóng góp thực chất vào các diễn đàn đa phương, trong đó có Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF); tập trung tổ chức thành công Tuần lễ Cấp cao APEC 2027; đảm nhiệm hiệu quả vai trò chủ trì các cơ chế đa phương; thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm Halal, tập trung vào thị trường Trung Đông; đồng hành với các địa phương trong xúc tiến đầu tư, tìm đầu ra cho hàng hóa.

Thủ tướng lưu ý Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng phối hợp chặt chẽ với Phái đoàn Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (EU) bám sát vấn đề gỡ “Thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC); tăng cường nuôi trồng, chế biến thủy sản; giảm đánh bắt xa bờ.

Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần chung là kỷ cương trách nhiệm-tăng tốc sáng tạo, hiệu quả bền vững; Đảng đã chỉ đạo, Chính phủ thống nhất, Quốc hội đồng tình, nhân dân ủng hộ, Tổ quốc mong đợi thì chỉ bàn làm-không bàn lùi”…