Độc đáo nghi thức cúng tế trong Lễ Lạp Miếu tại Đình An Hội.
Độc đáo nghi thức cúng tế trong Lễ Lạp Miếu tại Đình An Hội.

Độc đáo Đình An Hội

Trải qua hơn hai thế kỷ hình thành và phát triển, Đình An Hội (phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long) không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng cư dân địa phương mà còn là không gian lưu giữ những giá trị văn hóa-lịch sử đặc sắc, phản ánh quá trình khẩn hoang, lập làng, dựng ấp của cư dân Việt trên vùng đất Vĩnh Long xưa.

Theo các tư liệu lịch sử và lời kể của các bậc cao niên tại địa phương, Đình An Hội được hình thành vào khoảng giữa thế kỷ XIX, ban đầu thuộc thôn An Đức, huyện Bảo Hựu, tỉnh Vĩnh Long. Trải qua nhiều biến động lịch sử, ngôi đình vẫn được nhân dân trân trọng gìn giữ, tu bổ và bảo tồn. Những đợt trùng tu lớn vào các năm 1895 và 1955 đã góp phần giúp đình tiếp tục tồn tại bền vững, đồng thời vẫn giữ được cơ bản dáng dấp kiến trúc cổ truyền của đình làng Nam Bộ thời Nguyễn.

Về kiến trúc, Đình An Hội là một hình mẫu tiêu biểu của đình làng Nam Bộ, được xây dựng theo kiểu chữ “Nhất”, kết cấu nhà xuyên trính với ba gian hai chái. Toàn bộ hệ thống cột, kèo, đòn dông, đòn tay đều được chế tác từ các loại gỗ quý, liên kết với nhau bằng kỹ thuật mộng truyền thống, không sử dụng đinh sắt. Mái đình lợp ngói âm dương, các góc mái uốn cong mềm mại, tạo hình thanh thoát, gợi liên tưởng đến mũi thuyền của nền văn minh sông nước đặc trưng vùng đồng bằng Nam Bộ.

Điểm nhấn nổi bật trong không gian kiến trúc của đình là khu chánh điện với phù điêu “Lưỡng long chầu nhật” bằng gốm sứ tráng men xanh, thể hiện trình độ mỹ thuật tinh xảo và tư duy biểu tượng sâu sắc của các nghệ nhân xưa. Bên cạnh đó, hệ thống hoành phi, liễn đối, bao lam chạm khắc chữ Hán không chỉ mang giá trị nghệ thuật cao mà còn là những tư liệu quý phản ánh lịch sử, văn hóa, tư tưởng và mỹ học truyền thống của cư dân địa phương.

Không gian thờ tự của Đình An Hội mang đậm dấu ấn tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Ngôi đình hiện thờ các vị Thành hoàng bổn cảnh của ba làng An Đức (sau là An Hội), Mỹ Hóa và Phú Khương. Đặc biệt, đình còn lưu giữ nhiều sắc phong quý do các vua triều Nguyễn ban tặng, trong đó có sắc phong của Vua Thiệu Trị và Vua Tự Đức. Đây là những văn bản hành chính-tín ngưỡng có giá trị đặc biệt, thể hiện sự công nhận chính thức của triều đình phong kiến đối với các vị thần được nhân dân tôn thờ, đồng thời phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà nước quân chủ và làng xã truyền thống.

Theo các bậc cao niên trong Ban Khánh tiết đình, để có được những sắc phong này, các bậc tiền hiền khi lập làng đã trực tiếp ra kinh đô Huế yết kiến triều đình, xin sắc về thờ, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Hiện nay, đình còn bảo quản nguyên vẹn ba sắc thần gốc, được gìn giữ cẩn trọng qua nhiều thế hệ, trở thành niềm tự hào của cộng đồng dân cư địa phương.

Hằng năm, Đình An Hội tổ chức nhiều lễ hội truyền thống, trong đó quan trọng nhất là Lễ Kỳ Yên (diễn ra vào ngày 12 và 13 tháng 3 âm lịch) và Lễ Lạp Miếu (ngày 12 và 13 tháng Chạp). Đây không chỉ là dịp để nhân dân bày tỏ lòng tri ân đối với các bậc thần linh và tiền nhân mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng giàu bản sắc, góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ cư dân địa phương.

Mới đây, Ban Quản lý Đình An Hội đã long trọng tổ chức Lễ Lạp Miếu vào ngày 13 tháng Chạp năm Ất Tỵ. Trưởng ban Bùi Hữu Phúc cho biết: “Lễ Lạp Miếu là lệ lễ được duy trì hàng trăm năm qua, mang ý nghĩa cầu an, cầu phúc cho năm mới, đồng thời là dịp kết nối cộng đồng và tưởng nhớ công ơn người xưa. Đáng chú ý, trong lễ có nghi thức khán sắc và tuyên sắc là những nghi lễ trang trọng, hiếm khi được tổ chức rộng rãi, thể hiện sự tôn kính đặc biệt đối với các sắc phong của triều đình xưa”.

Theo ông Trần Văn Khánh, 71 tuổi, Trưởng ban Khánh tiết Đình An Hội, gia đình ông đã có bốn đời gắn bó với việc phụng sự đình làng. Hiện nay, đình được tổ chức không gian thờ tự và sinh hoạt gồm năm khu vực liên hoàn, gồm: Võ ca, Sân tế, Trung đình, Chánh điện và Hậu đình; bảo đảm sự trang nghiêm, ngăn nắp trong các hoạt động tín ngưỡng. Đình An Hội được công nhận Di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh vào năm 2015.

Thời gian qua, đình được tu bổ, chỉnh trang một số hạng mục nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, chiêm bái của nhân dân và du khách, đồng thời vẫn giữ gìn các giá trị kiến trúc-lịch sử cốt lõi. Trong khuôn viên đình, nhiều công trình tưởng niệm đã được xây dựng như điện thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, bàn thờ Quốc Tổ Hùng Vương, bàn thờ tiền hiền-hậu hiền và các Anh hùng liệt sĩ địa phương.

Với những giá trị lịch sử-văn hóa đặc sắc, Đình An Hội không chỉ là một di tích tiêu biểu của địa phương mà còn là biểu tượng sinh động của sức sống văn hóa cộng đồng trên vùng đất Vĩnh Long xưa, lưu giữ những giá trị nghệ thuật độc đáo mà cha ông đã dày công vun đắp trong quá trình khai khẩn phương nam.

Xem thêm