Nghị quyết chỉ rõ, Việt Nam đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, đe dọa an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; đồng thời, tiến trình chuyển đổi số đặt ra yêu cầu cấp bách đối với công tác bảo đảm an ninh thông tin, an ninh mạng quốc gia trong tình hình mới. Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định các định hướng, mục tiêu, yêu cầu về bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Trước yêu cầu, nhiệm vụ của giai đoạn mới, bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần kiến tạo không gian mạng an toàn, tin cậy, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Chỉ thị 57 yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu; hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tập trung đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng, công nghệ và các giải pháp kỹ thuật bảo đảm an ninh mạng. Đồng thời, xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân trên không gian mạng; phát triển tiềm lực công nghệ, nguồn nhân lực; thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng.
Một nội dung thu hút sự quan tâm của dư luận là việc triển khai hệ thống định danh, xác thực không gian mạng quốc gia, tiến tới thống nhất định danh công dân, người dùng mạng xã hội, thuê bao viễn thông và tài nguyên internet. Nhiều ý kiến đồng tình, cho rằng đây là bước đi kịp thời, cần thiết, thể hiện tư duy quản lý chủ động, phù hợp yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Không gian mạng đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Mỗi ngày, người dùng kết nối, trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm thực hiện giao dịch, hình thành một xã hội số rộng lớn, năng động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Yêu cầu xác thực người dùng mạng xã hội đã được đặt ra trong Luật An ninh mạng và nhiều nghị định, chỉ thị. Trong đó, Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 9/11/2024 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khi sử dụng tài nguyên internet: Đăng ký, sử dụng theo quy định pháp luật; chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đăng ký và bảo đảm không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác. Nghị định 147 tạo bước chuyển quan trọng khi yêu cầu tài khoản mạng xã hội phải được xác thực bằng số điện thoại di động chính chủ hoặc số định danh cá nhân. Tuy nhiên, nghị định này chủ yếu tập trung vào quản lý dịch vụ internet và trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp nền tảng; việc xác thực tài khoản mới được xem như giải pháp kỹ thuật-hành chính nhằm giảm vi phạm, chưa đặt trong một tổng thể chiến lược về an ninh mạng, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia.
Chỉ thị số 57 ra đời với tầm nhìn rộng hơn, yêu cầu cao hơn và cách tiếp cận mang tính hệ thống, thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy quản lý không gian mạng ở Việt Nam. Theo đó, Chỉ thị yêu cầu xây dựng, triển khai hệ thống định danh, xác thực không gian mạng quốc gia; thống nhất định danh công dân, người dùng mạng xã hội, thuê bao viễn thông và các tài nguyên internet như tên miền, địa chỉ IP. Đây không chỉ là “xác thực tài khoản” theo nghĩa hẹp, mà là bước tiến quan trọng hướng tới hình thành hạ tầng định danh số đồng bộ, liên thông, dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý thống nhất của Nhà nước. Chỉ thị cũng nhấn mạnh xử lý triệt để tình trạng SIM “rác”, tài khoản “ảo”, người dùng nặc danh; đồng thời áp dụng xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng mạng xã hội và cơ chế kiểm soát độ tuổi nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Chỉ thị số 57 cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy quản lý bị động sang tư duy phòng ngừa, chủ động, lâu dài. Nếu Nghị định số 147 tập trung vào việc hạn chế vi phạm trên mạng xã hội, thì Chỉ thị số 57 đặt vấn đề ở tầm cao hơn: Xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh, có trật tự, trong đó mỗi cá nhân ý thức rõ trách nhiệm của mình. Không chỉ giới hạn ở giải pháp kỹ thuật hay pháp lý, Chỉ thị hướng tới xây dựng văn hóa, đạo đức và trách nhiệm công dân trong môi trường số. Bởi công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế ý thức và trách nhiệm của người sử dụng. Vì vậy, triển khai hệ thống định danh, xác thực không gian mạng được xem là giải pháp căn cơ, nhằm gắn trách nhiệm cá nhân với từng hành vi trên môi trường số.
Từ góc độ xã hội, việc triển khai các quy định của Chỉ thị số 57 được kỳ vọng tạo ra nhiều tác động tích cực. Trước hết, môi trường thông tin sẽ minh bạch, lành mạnh hơn. Khi mỗi tài khoản mạng xã hội gắn với danh tính xác thực, việc lập tài khoản ảo để tung tin giả, công kích cá nhân, lừa đảo trực tuyến sẽ khó khăn hơn. Điều này không chỉ hỗ trợ cơ quan chức năng trong quản lý, xử lý vi phạm, mà còn tạo áp lực tự điều chỉnh đối với người dùng, buộc cân nhắc kỹ trước mỗi phát ngôn, hành động trên mạng. Quan trọng hơn, xác thực danh tính góp phần nâng cao trách nhiệm cá nhân và đạo đức số.
Một điểm đáng chú ý của Chỉ thị số 57 là yêu cầu kiểm soát độ tuổi và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương trước các nội dung độc hại, bạo lực, phản cảm. Việc xác thực danh tính gắn với cơ chế quản lý độ tuổi sẽ giúp hạn chế trẻ em tiếp cận nội dung không phù hợp, đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình và xã hội trong định hướng hành vi số cho thế hệ trẻ. Đây là bước đi cần thiết nhằm xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, phục vụ phát triển bền vững của đất nước.
Ở góc độ quản lý nhà nước, hệ thống định danh, xác thực không gian mạng quốc gia tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý vi phạm pháp luật trên mạng. Điều này không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận chính đáng, mà để bảo đảm quyền ấy được thực thi trong khuôn khổ pháp luật, gắn với trách nhiệm công dân.
Để triển khai Chỉ thị số 57, nhất là nội dung về định danh, xác thực không gian mạng, cần có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu ở mức cao nhất. Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số, kể cả các nền tảng xuyên biên giới; tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân để người dân yên tâm thông tin được sử dụng đúng mục đích, không bị xâm phạm hoặc lợi dụng.
Những yêu cầu này đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận xã hội. Khi triển khai hiệu quả, không gian mạng sẽ không còn là “vùng xám” đứng ngoài kỷ cương pháp luật, và mỗi người dùng mạng xã hội trở thành một chủ thể có trách nhiệm, góp phần xây dựng xã hội số văn minh, an toàn, nhân văn.
