Vào mùa đông, nhiều người có thói quen tắm nước nóng để thư giãn và xua tan cái lạnh. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo rằng việc tắm vòi sen trong thời tiết lạnh tiềm ẩn không ít rủi ro, đặc biệt với người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc huyết áp cao. Chỉ một thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể khiến cơ thể rơi vào “sốc lạnh” hoặc “sốc nhiệt”, gây ngất xỉu, thậm chí đột tử.
Thời điểm bước vào phòng tắm mùa đông là lúc cơ thể dễ chịu tác động đột ngột nhất. Khi cởi quần áo, hơi lạnh khiến mạch máu co lại và huyết áp tăng. Khi nước nóng chảy xuống cơ thể, mạch máu lại giãn ra nhanh chóng khiến huyết áp tụt mạnh. Đây là sự thay đổi mà tim và mạch máu phải chống chịu trong vài giây ngắn ngủi.
Ngoài ra, việc đứng lâu, cúi người hay đổi tư thế đột ngột khi tắm cũng làm lượng máu trở về tim thay đổi. Một số người có thể cảm thấy choáng váng, mắt tối sầm, tim đập nhanh hoặc đau tức ngực. Nếu không kịp phản ứng, họ có thể ngất xỉu, té ngã và gặp tai nạn trong phòng tắm.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cảnh báo, nếu cảm thấy chóng mặt, hoa mắt, đau tức ngực, tim đập loạn, buồn nôn hoặc ra mồ hôi lạnh khi đang tắm, người bệnh cần tắt ngay vòi nước, ngồi hoặc nằm xuống, kê chân cao và gọi người hỗ trợ. Đừng cố gượng tắm tiếp vì có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Dù các triệu chứng biến mất nhanh, người gặp hiện tượng này vẫn nên đến bệnh viện kiểm tra tim mạch và huyết áp để xác định nguyên nhân.
Trong trường hợp phát hiện người thân bất tỉnh trong phòng tắm, cần gọi cấp cứu ngay nếu họ không đáp ứng khi được gọi. Nếu nạn nhân nằm trong bồn đầy nước, hãy xả hết nước trước khi di chuyển để giảm nguy cơ ngạt. Đắp khăn hoặc quần áo khô giúp hạn chế hạ thân nhiệt thêm.
Chỉ nên di chuyển nạn nhân khi thực sự cần thiết, chẳng hạn đường thở bị cản trở. Nếu người đó ngừng thở hoặc không bắt được mạch, và xung quanh có người được đào tạo, có thể tiến hành ép tim ngoài lồng ngực, hồi sinh tim phổi (CPR) trong thời gian chờ cấp cứu đến.
Theo bác sĩ chuyên khoa tim mạch, an toàn khi tắm mùa đông bắt đầu từ việc kiểm soát nhiệt độ và tránh thay đổi đột ngột.
Một số lưu ý quan trọng gồm: Giữ phòng tắm kín gió, đủ ấm, có thể sử dụng đèn sưởi hoặc máy sưởi nhẹ trước khi tắm. Mọi người lưu ý không vội bật nước nóng tối đa; nên chọn nước ở mức 37-40 độ C, vừa phải để cơ thể dễ thích nghi. Làm ấm người trước bằng cách rửa tay chân hoặc xối nhẹ nước ấm từ chân lên trên.
Lưu ý hạn chế tắm quá lâu, đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc có bệnh nền. Nếu tắm một mình, nên đóng cửa nhưng không khóa, để phòng khi xảy ra sự cố có thể được hỗ trợ nhanh chóng.
Người cao tuổi, người có tiền sử bệnh tim mạch, cao huyết áp, đái tháo đường cần đặc biệt cẩn trọng. Việc tắm ngồi, có người thân ở gần hoặc tắm vào thời điểm ấm nhất trong ngày (9–11 giờ sáng) là lựa chọn an toàn hơn.
Thực tế cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 2 hàng năm, số ca tai biến trong phòng tắm tăng lên rõ rệt. Do đó, ngoài việc trang bị kiến thức cá nhân, cơ quan chức năng cần thúc đẩy các chương trình hỗ trợ lắp hệ thống sưởi, cách nhiệt nhà tắm cho người già thu nhập thấp, các cơ sở dưỡng lão, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn an toàn phòng tắm trong quy chuẩn xây dựng tại vùng khí hậu lạnh.
Nhân viên y tế nên chủ động hỏi bệnh nhân tim mạch, tăng huyết áp về thói quen tắm rửa mùa lạnh, hướng dẫn cụ thể cách phòng ngừa và phát tài liệu hướng dẫn khi cho bệnh nhân ra viện.
An toàn khi tắm mùa đông không chỉ là giữ ấm cơ thể, mà còn là hiểu rõ phản ứng sinh lý của cơ thể trước sự thay đổi nhiệt độ. Khi chúng ta hiểu rõ giới hạn sức khỏe của mình và duy trì những thói quen nhỏ hợp lý, mỗi lần tắm sẽ thực sự là khoảng thời gian thư giãn, giảm bớt những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe tim mạch.
