Trang bị kiến thức về sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên

Lồng ghép, đưa kiến thứcvào trường học

Ngay sau khi nhận được Kế hoạch Tổ chức Hội thi “Rung chuông vàng” tìm hiểu kiến thức dân số, sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình cho học sinh các trường trung học phổ thông năm 2025 do Chi cục Dân số tỉnh Vĩnh Long triển khai, Trường trung học phổ thông Bình Minh (tỉnh Vĩnh Long) chủ động xin đăng cai tổ chức Hội thi (cụm 7), gồm các trường trung học phổ thông: Hoàng Thái Biểu, Đông Thành và Bình Minh. Cô giáo Huỳnh Thị Thùy Dung, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Bình Minh cho biết: Được sự hướng dẫn chuyên môn từ Chi cục Dân số tỉnh, Ban Giám hiệu đã xây dựng kế hoạch triển khai đến toàn thể học sinh, trong đó tập trung biên soạn các câu hỏi theo hình thức trắc nghiệm để giúp cho học sinh có kiến thức về sức khỏe sinh sản. Trường cũng giao cho các giáo viên dạy môn Địa lý, Đoàn Thanh niên tổ các buổi truyền thông dưới cờ đầu tuần, cung cấp tài liệu, phương tiện hỗ trợ phù hợp để giúp học sinh tiếp cận kiến thức đúng đắn về sức khỏe sinh sản vị thành niên. Từ đó, 30 học sinh thuộc các khối 10, 11, 12 được lựa chọn vào đội dự Hội thi “Rung chuông vàng” cụm.

Với sự nỗ lực của toàn đội, Trường trung học phổ thông Bình Minh đã xuất sắc đoạt giải Nhất của Hội thi cụm 7. Điều đọng lại lớn nhất từ Hội thi “Rung chuông vàng” là đã cho các em học sinh một sân chơi lành mạnh, bổ ích, trang bị kiến thức đúng, kỹ năng đúng và thái độ đúng về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên-thanh niên, giúp các em sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân và gia đình.

Theo Chi Cục trưởng Dân số tỉnh Vĩnh Long Lê Thị Thủy, nội dung Hội thi khá phong phú, từ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực dân số và phát triển đến những kiến thức cơ bản về dân số-kế hoạch hóa gia đình; bình đẳng giới, mức sinh thay thế, kiểm soát mất cân bằng giới tính; sức khỏe tiền hôn nhân; tác hại của nạo phá thai tuổi vị thành niên; cách phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, sinh con sớm và các bệnh lây truyền qua đường tình dục…

Thời gian qua, ngành y tế các địa phương trên cả nước đã phối hợp ngành giáo dục, các tổ chức chính trị-xã hội trên địa bàn tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, sinh hoạt ngoại khóa về chăm sóc sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên-thanh niên. Nội dung được truyền tải rõ ràng, tập trung vào các chủ đề như: Thay đổi cơ thể tuổi dậy thì, tình bạn và tình yêu lành mạnh, giao tiếp ứng xử với bạn khác giới, phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, bệnh lây truyền qua đường tình dục, kỹ năng bảo vệ trước nguy cơ xâm hại… Các hoạt động được thiết kế theo hình thức trao đổi, tương tác, mô phỏng tình huống, giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và biết cách xử lý phù hợp.

Những khoảng trống cần lấp đầy

Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) ước tính: Hằng năm trên thế giới có ít nhất 10 triệu trường hợp mang thai ngoài ý muốn trong độ tuổi từ 15 đến 19 tại các quốc gia đang phát triển; 3,9 triệu nữ vị thành niên ở các quốc gia này phá thai không an toàn. Tại Việt Nam, kết quả Điều tra quốc gia về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục do Quỹ Dân số Liên hợp quốc và Bộ Y tế thực hiện cho thấy: Chỉ có 17,4% người vị thành niên, thanh niên hiểu đúng về thời điểm phụ nữ có thể mang thai và 25% biết cách sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục… Cục trưởng Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) Đinh Anh Tuấn cho biết: Số trường hợp mang thai ở vị thành niên đã có xu hướng giảm, chiếm khoảng 2,5% tổng số phụ nữ mang thai (năm 2025); tỷ suất sinh ở vị thành niên trên tổng số phụ nữ đẻ và phá thai ở vị thành niên trên tổng số phá thai đều có xu hướng giảm… Tuy nhiên, thực tế lớp trẻ ở nước ta hiện nay dậy thì sớm, nhưng nhận thức về quan hệ tình dục hay mang thai còn rất hạn chế, dẫn đến mang thai ngoài ý muốn và sinh con ở lứa tuổi vị thành niên. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp khi biết mình mang thai thì bất chấp nguy cơ đi phá thai ở những cơ sở không bảo đảm yêu cầu, dẫn đến những hệ lụy lớn về sức khỏe.

Nghiên cứu của các chuyên gia lĩnh vực sức khỏe sinh sản đều cho rằng: Tại nhà trường, mặc dù đã có các môn học như Sinh học, Giáo dục công dân nhưng những kiến thức mới dừng lại ở lý thuyết. Mặt khác, vị thành niên, thanh niên vẫn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục bảo đảm chất lượng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều hạn chế… Do vậy, để từng bước giải quyết những “khoảng trống” này, Bộ Y tế cần tiếp tục mở rộng và tăng cường áp dụng các cách tiếp cận mới trong cung cấp thông tin và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên-thanh niên thông qua các dự án cộng đồng. Ngành y tế các địa phương phối hợp chặt chẽ hơn nữa với ngành giáo dục và đào tạo tuyên truyền sâu rộng, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong đội ngũ nhà giáo, học sinh, gia đình và cộng đồng về giáo dục dân số, sức khỏe sinh sản vị thành niên; về mục đích, ý nghĩa, biện pháp, trách nhiệm của nhà trường, gia đình, học sinh, các tổ chức, đoàn thể đối với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản...