Phát huy truyền thống, vượt qua khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Trải qua 6 thập kỷ xây dựng và phát triển, gắn liền với từng giai đoạn lịch sử của cách mạng, mặc dù có những tên gọi khác nhau, có thời gian được hợp nhất, rồi tái lập; nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, các thế hệ cán bộ, công chức ngành Nội chính Đảng đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách, làm nên một hành trình vẻ vang, hun đúc nên bản lĩnh, trí tuệ và ý chí kiên định “Trung thành-Liêm chính-Bản lĩnh-Sáng tạo”, ghi dấu những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thời gian đầu mới được thành lập, trong điều kiện hết sức khó khăn, đất nước bị chia cắt hai miền, thù trong, giặc ngoài ráo riết chống phá, là thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược ở miền Nam và chống chiến tranh phá hoại leo thang ở miền Bắc diễn ra quyết liệt. Nhưng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà trực tiếp là đồng chí Trường Chinh, đồng chí Hoàng Quốc Việt, Ban Pháp chế Trung ương đã tham mưu có hiệu quả cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, nhất là tăng cường công tác xây dựng, tuyên truyền, giáo dục pháp luật, thành lập các thiết chế nội chính, tư pháp,… góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà.

Sau khi đất nước thống nhất, trước yêu cầu mới của cách mạng, ngày 17/9/1979, Ban Bí thư ban hành Quyết định số 48-QĐ/TW quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức của Ban Nội chính Trung ương, trên cơ sở kế thừa chức năng, nhiệm vụ và cán bộ của Ban Pháp chế Trung ương; bổ sung nhiệm vụ tham mưu lãnh đạo đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng đội ngũ cán bộ các cơ quan nội chính; đồng thời quy định việc thành lập ban nội chính các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương. Từ đây, ngành Nội chính Đảng bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Trong những năm đầu của thập niên 1980, Ban Nội chính Trung ương đã phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng Hiến pháp năm 1980; kiến nghị thành lập Trường Đại học Pháp lý Hà Nội, tái lập Bộ Tư pháp và thúc đẩy việc thành lập Sở Tư pháp ở các địa phương. Đồng thời đã phối hợp các cơ quan chức năng tham mưu khám phá nhiều vụ án lớn về an ninh và kinh tế; tham mưu chỉ đạo xử lý kịp thời những vấn đề nổi lên về an ninh, trật tự; hoàn thành tốt vai trò là Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo đấu tranh chống tệ ăn cắp, hối lộ, ức hiếp quần chúng, góp phần giữ gìn kỷ cương, phép nước.

Bước sang thời kỳ đất nước đổi mới, Ban Nội chính Trung ương được xác định là Cơ quan tham mưu chiến lược của Trung ương về công tác nội chính; đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và hoạt động các cơ quan nội chính; đồng thời là Cơ quan thường trực giúp việc của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp. Trong giai đoạn 1986-2007, ngành Nội chính Đảng đã chủ trì, phối hợp tham mưu ban hành nhiều chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về xây dựng thể chế, pháp luật phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước. Nhất là Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới; Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2020; Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và nhiều Chỉ thị quan trọng khác về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật và công tác bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội(1). Trong giai đoạn này, ngành Nội chính Đảng đã tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo xử lý nhiều vụ án lớn về an ninh, trật tự, tham nhũng, kinh tế. Đây là thời kỳ ngành Nội chính Đảng phát triển mạnh từ Trung ương đến địa phương, đóng góp quan trọng vào công cuộc đổi mới của đất nước.

Trong giai đoạn 2007-2012, thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa X) về đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan của Đảng, Ban Nội chính Trung ương được hợp nhất vào Văn phòng Trung ương Đảng, đồng thời thành lập Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng. Trong giai đoạn này, Văn phòng Trung ương Đảng đã nghiên cứu, tham mưu sơ kết, tổng kết, ban hành một số chỉ thị, nghị quyết quan trọng về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng và cải cách tư pháp; thẩm định các nội dung về xây dựng pháp luật do Đảng đoàn Quốc hội trình Bộ Chính trị; phối hợp, tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo công tác nội chính tại các vùng trọng điểm Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và xử lý một số vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm theo đúng quy định của pháp luật. Từ tháng 11/2011, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Văn phòng Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương được thành lập, là cơ quan chuyên trách tham mưu, phục vụ hoạt động của Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương.

Để đáp ứng yêu cầu công tác nội chính và phòng, chống tham nhũng trong tình hình mới, thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa XI), ngày 28/12/2012, Bộ Chính trị quyết định lập lại Ban Nội chính Trung ương và trong năm 2013, 63 ban nội chính tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương đã được thành lập theo chủ trương của Ban Bí thư; đồng thời kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng trực thuộc Bộ Chính trị, do đồng chí Tổng Bí thư làm Trưởng ban Chỉ đạo, Ban Nội chính Trung ương là Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo. Tiếp đó, thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (khóa XII), từ tháng 6/2017, Văn phòng Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương được chuyển về Ban Nội chính Trung ương. Từ đây, Ban Nội chính Trung ương lại được giao nhiệm vụ tham mưu về công tác cải cách tư pháp, đồng thời là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương.

Đây là giai đoạn phát triển toàn diện, nâng tầm tham mưu chiến lược của ngành Nội chính Đảng. Từ chức năng là cơ quan tham mưu cho Đảng lãnh đạo, chỉ đạo về tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; đến tham mưu cho Đảng về những chủ trương, chính sách lớn về lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp, cơ quan chuyên môn, nghiệp vụ về công tác nội chính của Đảng, Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương. Từ nhiệm vụ tham mưu cho Đảng về lãnh đạo, chỉ đạo công tác lập pháp, tuyên truyền, giáo dục pháp luật, ngành Nội chính Đảng đã vươn lên tham mưu, đề xuất những chủ trương, chính sách lớn của Đảng về xây dựng Nhà nước và pháp luật; từ nhiệm vụ tham gia chỉ đạo xử lý một số vụ án, vụ việc phức tạp về an ninh, kinh tế, trật tự xã hội, đã vươn tầm tham mưu cho Đảng về chủ trương, chính sách lớn thuộc lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp; về chủ trương, định hướng xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, an ninh, trật tự an toàn xã hội nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm; phối hợp tham mưu về hoạt động, tổ chức bộ máy, cán bộ của các cơ quan nội chính.

Một trong những kết quả nổi bật giai đoạn này là ngành Nội chính Đảng đã chủ động, sáng tạo, bản lĩnh, quyết liệt, tham mưu có hiệu quả cho Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác phát hiện và xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Vừa tham mưu cơ chế đưa vụ án, vụ việc vào diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo; vừa chủ động tham mưu về định hướng, chủ trương xử lý, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng; vừa tích cực theo dõi, đôn đốc, phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc, bảo đảm kịp thời, đồng bộ giữa xử lý kỷ luật của Đảng, với kỷ luật hành chính của Nhà nước, kỷ luật của đoàn thể và xử lý hình sự. Từ khi tái lập đến nay, Ban Nội chính Trung ương đã tham mưu Ban Chỉ đạo đưa 1.577 vụ án, vụ việc về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vào diện theo dõi, chỉ đạo ở ba cấp độ. Các vụ án, vụ việc sau khi đưa vào diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo đã được các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, khẩn trương, quyết liệt, điều tra, truy tố, xử lý nghiêm minh, rất nghiêm khắc, nhưng cũng rất nhân văn, qua đó khẳng định “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” không chỉ là khẩu hiệu hay lời nói suông mà đã trở thành mệnh lệnh chính trị, hiện thực sinh động, được nhân dân ghi nhận và đánh giá cao.

Toàn ngành đã nỗ lực cố gắng, thực hiện tốt chức năng tham mưu chiến lược, đề xuất với Đảng, Nhà nước, cấp ủy cấp tỉnh nhiều chủ trương, chính sách lớn về lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp. Nhất là tham mưu, đề xuất nhiều chủ trương, quan điểm, giải pháp lớn, mạnh mẽ, quyết liệt về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, góp phần đảm bảo sự đồng bộ giữa phòng, chống tham nhũng với phòng, chống tiêu cực; giữa phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với phòng, chống lãng phí; giữa Trung ương và địa phương, từng bước hình thành phương châm “bốn không”: “không thể”, “không dám”, “không muốn”, “không cần” trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ trì, phối hợp tham mưu Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết về “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới”. Đây là lần đầu tiên Đảng ta ban hành Nghị quyết chuyên đề về Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, với 8 đặc trưng, nội dung toàn diện, tổng quát cả về xây dựng bộ máy nhà nước, xây dựng pháp luật và cải cách tư pháp, góp phần khẳng định mạnh mẽ quyết tâm của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, nhằm hiện thực hóa mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Bên cạnh việc tăng cường công tác nghiên cứu, tham mưu, đề xuất hoàn thiện chủ trương, chính sách, thể chế, pháp luật, ngành Nội chính Đảng đã chú trọng nâng cao hiệu quả công tác hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp theo đúng chỉ đạo của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là “gác gôn” cho Đảng, không cho phép ai làm trái Cương lĩnh, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng. Chủ động theo dõi, nắm tình hình, phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu, đề xuất Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo xử lý kịp thời những vấn đề nổi lên liên quan đến an ninh, trật tự, góp phần quan trọng giữ vững ổn định chính trị-xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội của đất nước.

Nhìn lại chặng đường 60 năm xây dựng và trưởng thành, nhất là sau hơn 10 năm được tái lập đến nay, mặc dù có nhiều khó khăn, thách thức, nhưng được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của tỉnh ủy, thành ủy; sự phối hợp, giúp đỡ có hiệu quả của các ban, bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương và địa phương; sự quan tâm, cổ vũ, động viên kịp thời của báo chí và nhân dân; cán bộ, đảng viên, công chức ngành Nội chính Đảng đã nỗ lực lớn, quyết tâm cao, đạt nhiều kết quả quan trọng, xứng đáng là “Bộ Tổng tham mưu”, “gác gôn” cho Đảng về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp, góp phần quan trọng củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và chế độ. Vị thế, vai trò, uy tín của ngành Nội chính Đảng không ngừng được củng cố và nâng cao.

Phát huy truyền thống và những thành tựu, kết quả đã đạt được, trong thời gian tới ngành Nội chính Đảng quyết tâm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao; nhất là tập trung triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả 3 định hướng lớn đối với ngành Nội chính của đồng chí Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Ban Nội chính Trung ương ngày 22/5/2025 và các chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trong đó, tập trung thực hiện tốt các định hướng lớn, nhiệm vụ trọng tâm sau:

1. Về 3 định hướng lớn: (1) Công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp phải hướng đến mục tiêu giữ vững ổn định để phát triển đất nước. Ngành Nội chính Đảng phải phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng, các cơ quan khối nội chính làm tốt công tác nắm, phân tích, nghiên cứu, dự báo tình hình, tham mưu chiến lược cho Đảng theo chức năng, nhiệm vụ được giao; tham mưu chủ trương xử lý hiệu quả những vấn đề phức tạp, những nguy cơ, mầm mống có thể gây mất ổn định, bảo đảm luôn giữ thế chủ động trong mọi tình huống; (2) Công tác nội chính, nhất là công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp phải triển khai hiệu quả để vừa chống được tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa phục vụ phát triển kinh tế-xã hội với tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục của đất nước trong giai đoạn tới; (3) Phải bám sát và phục vụ mục tiêu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đủ bản lĩnh, trí tuệ lãnh đạo đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

2. Về nhiệm vụ trọng tâm

Một là, làm tốt hơn nữa công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp. Trước hết, tập trung tham mưu cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; tham mưu khắc phục cho được những sơ hở, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định của pháp luật, không để lợi dụng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Khẩn trương tham mưu xây dựng, ban hành Nghị quyết mới của Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Hai là, tiếp tục thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn, hiệu quả hơn, bền vững hơn nữa trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ động tham mưu triển khai đồng bộ, thực chất, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực từ sớm, từ xa, từ gốc; tham mưu chỉ đạo phát hiện và xử lý kịp thời các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm nghiêm minh và nhân văn theo đúng quy định của pháp luật. Đặc biệt coi trọng phòng, chống lãng phí để giải phóng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển đất nước. Trước hết là tham mưu chỉ đạo xử lý dứt điểm các công trình, dự án tồn đọng kéo dài, nguy cơ thất thoát, lãng phí theo nguyên tắc không để lãng phí kéo dài, nhưng cũng không hợp pháp hóa các sai phạm; tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra việc quản lý, sử dụng nhà đất, tài sản công, tài chính công sau sắp xếp, vận hành bộ máy chính quyền ba cấp, không để xảy ra thất thoát, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Ba là, tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát các cấp ủy, tổ chức đảng trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp; việc xây dựng, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp thực sự liêm chính, gần dân, sát cơ sở, phục vụ nhân dân; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm, công khai những trường hợp cán bộ nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp và tư tưởng làm việc cầm chừng, trông chờ, ỷ lại, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong thực thi công vụ. Chú trọng kiểm tra, giám sát, theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các quy định về tiếp dân, đối thoại với dân và xử lý phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân.

Bốn là, tham mưu làm tốt hơn nữa công tác tiếp dân, đối thoại với dân, lắng nghe và giải quyết tốt các phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo, nguyện vọng chính đáng của nhân dân ngay từ cơ sở; nhất là các vụ khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài, không để phát sinh “điểm nóng”, bị động, bất ngờ. Chủ động nắm chắc tình hình, phối hợp tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết kịp thời các vấn đề phức tạp, nổi lên về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động; các vụ án, vụ việc có liên quan đến chính trị, đối ngoại.

Năm là, đặc biệt coi trọng công tác xây dựng ngành Nội chính Đảng trong sạch, vững mạnh; thường xuyên đổi mới phương pháp, cách làm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác; xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự trung thành, bản lĩnh, cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; có dũng khí bảo vệ cái đúng, kiên quyết đấu tranh với cái sai; có kiến thức sâu sắc về lĩnh vực nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và cải cách tư pháp, xứng đáng với niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Với truyền thống vẻ vang qua 60 năm xây dựng và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, ngành Nội chính Đảng sẽ tiếp tục lập được nhiều chiến công hơn nữa, cùng đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

-------------------------------------------------

(1) Như: Chỉ thị 03-CT/TW về biên giới Tây Nam; Chỉ thị 07-CT/TW về biên giới phía Bắc; Chỉ thị 25-CT/TW về tăng cường bảo vệ an ninh quốc gia; Chỉ thị 29-CT/TW, ngày 8/11/1993 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật;…