Những năm gần đây, nhờ sự định hướng của chính quyền, nhiều nông hộ đã mạnh dạn chuyển sang mô hình kinh tế tổng hợp kết hợp trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ nông nghiệp.
Hiệu quả từ sự đa dạng hóa
Điểm nổi bật của mô hình kinh tế tổng hợp là sự đa dạng hóa sản xuất. Thay vì phụ thuộc vào một loại cây trồng hay vật nuôi, nhiều hộ dân Gia Lai đã kết hợp các ngành nghề trong cùng một trang trại, vừa trồng cà-phê, hồ tiêu, cây ăn trái, vừa nuôi heo, gà, vịt... Sự kết hợp này tạo nên một hệ sinh thái sản xuất khép kín; trong đó, chất thải chăn nuôi được xử lý làm phân bón cho cây trồng, còn phụ phẩm từ cây trồng được tận dụng làm thức ăn cho vật nuôi.
Nhờ cách làm này, chi phí sản xuất được tiết kiệm đáng kể, môi trường được bảo vệ, đồng thời tạo ra nhiều nguồn thu nhập khác nhau. Khi giá cà-phê hoặc hồ tiêu giảm, nông hộ có thể bù đắp bằng nguồn thu từ chăn nuôi hoặc cây ăn trái. Ngược lại, khi thị trường thịt gia súc, gia cầm gặp khó khăn, nguồn thu từ cây trồng sẽ giúp duy trì sự ổn định. Đây chính là cách giảm thiểu rủi ro, bảo đảm thu nhập lâu dài cho người sản xuất.
Tại thôn Linh Nham, xã Mang Yang, chị Nguyễn Thị Thùy Trang đã xây dựng trang trại tổng hợp trên diện tích 20 ha, kết hợp trồng cà-phê, dâu tằm với chăn nuôi heo, vịt. Trang trại được thiết kế theo hướng khép kín, tuần hoàn, mỗi năm cung ứng hàng chục tấn nông sản ra thị trường, lợi nhuận đạt hơn 3 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho 20 lao động địa phương với mức thu nhập từ 7-9 triệu đồng/tháng.
Chị Trang chia sẻ: “Để làm kinh tế nông nghiệp hiệu quả, trước hết phải chọn hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên và nguồn lực của gia đình. Tôi không đầu tư dàn trải mà tập trung vào mô hình tổng hợp, tận dụng chất thải chăn nuôi làm phân bón, trồng dâu nuôi tằm để tăng nguồn thu, hạn chế rủi ro khi giá thịt hoặc cà-phê biến động”.
Chủ tịch Hội Nông dân xã Mang Yang H Lây cho biết, chị Trang là một hội viên tiêu biểu trong sản xuất. Những kinh nghiệm chị chia sẻ đã giúp nhiều hộ trong xã mạnh dạn đầu tư, thay đổi cách làm ăn, từng bước thoát nghèo; đồng thời, góp phần thúc đẩy phong trào xây dựng nông thôn mới ở Mang Yang ngày càng phát triển. Không chỉ làm kinh tế giỏi, chị còn có tinh thần trách nhiệm xã hội cao, thường xuyên tham gia các hoạt động cộng đồng, hỗ trợ hộ nghèo, đóng góp xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.
Đồng hành cùng nông dân
Theo Hội Nông dân tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh hiện có hàng nghìn hộ đạt danh hiệu “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” các cấp. Các mô hình không chỉ giúp nhiều hộ nông dân thoát nghèo mà còn hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, tạo ra sản phẩm có giá trị cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. Nhờ sự đa dạng hóa này, nông dân có thể giảm thiểu rủi ro khi giá cả biến động, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai và nguồn lực.
Gia Lai hiện có hơn 300 hợp tác xã nông nghiệp, nhiều đơn vị đã ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Đây là bước tiến quan trọng, giúp ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng được mùa, mất giá. Khi có sự đồng hành của hợp tác xã và doanh nghiệp, bà con yên tâm đầu tư sản xuất, mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Tại xã Chư Sê, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn phát triển mô hình trồng sầu riêng xen canh hồ tiêu, kết hợp nuôi ong lấy mật. Nhờ sự kết hợp này, nhiều hộ đã có nguồn thu ổn định từ cả cây công nghiệp lẫn sản phẩm mật ong. Trong khi đó, tại xã Ia Grai, các hợp tác xã cà-phê hữu cơ cũng đã kết hợp chăn nuôi bò lai, tạo thành mô hình sản xuất khép kín. Các hợp tác xã đã ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, bảo đảm đầu ra ổn định cho hàng trăm hộ dân. Điểm chung của các mô hình này là sự đa dạng hóa sản xuất và liên kết chặt chẽ giữa nông dân-hợp tác xã-doanh nghiệp. Đây là nền tảng để hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, nâng cao giá trị nông sản Gia Lai.
Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Gia Lai Rơ Chăm H’Hồng cho biết: Mô hình kết hợp trồng trọt với chăn nuôi vừa giúp giảm chi phí, vừa bảo vệ môi trường. Quan trọng hơn, sự đa dạng hóa sản xuất đã giúp nông dân giảm thiểu rủi ro, ổn định thu nhập, tạo việc làm cho lao động địa phương. “Hội Nông dân tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con; tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật, hỗ trợ vốn và kết nối doanh nghiệp để nhân rộng mô hình kinh tế tổng hợp”, bà Rơ Chăm H’Hồng khẳng định.
