Tại các xã miền núi Nam Đông và A Lưới (thành phố Huế), nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào các dân tộc Cơ Tu, Pa Cô, Tà Ôi..., đời sống của đồng bào phụ thuộc phần lớn vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố giảm mạnh, còn dưới 1,08%, tương đương 3.713 hộ nghèo còn lại, tập trung chủ yếu ở các xã miền núi vùng cao.
Từ hộ nghèo đến mô hình sinh kế hiệu quả
Sau nhiều năm nằm trong danh sách huyện nghèo của cả nước, A Lưới chính thức được công nhận thoát nghèo vào năm 2024, sớm hơn mục tiêu 1 năm so với kế hoạch giai đoạn 2021-2025. Thu nhập bình quân đầu người được cải thiện rõ rệt, tăng qua các năm; tính từ cuối năm 2021, thu nhập bình quân khoảng 27,5 triệu đồng/người/năm lên hơn 35 triệu đồng vào năm 2023 và đến cuối năm 2025 đạt hơn 45 triệu đồng/người. Hệ thống hạ tầng giao thông, điện, trường học, trạm y tế được đầu tư; nhiều mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện vùng cao được hình thành và nhân rộng.
Gia đình bà Lê Thị Thủy ở thôn Quảng Lộc, xã A Lưới 3, từng thuộc diện hộ nghèo nhiều năm liền, không có đất sản xuất lớn, thu nhập chủ yếu từ lao động thời vụ. Năm 2022, thông qua chương trình giảm nghèo, bà được vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội và tham gia lớp tập huấn chăn nuôi do địa phương tổ chức. Từ quy mô nhỏ, vài con heo, đàn gà ban đầu, bà mở rộng dựa trên kỹ thuật được tập huấn, chuyển sang mô hình khép kín, kiểm soát dịch bệnh và môi trường, đến nay gia đình bà đã phát triển thành mô hình chăn nuôi ổn định, mỗi năm duy trì 70-80 con heo thịt, 500-700 con gà, vịt xiêm, mang lại thu nhập thường xuyên và đạt mức ổn định, có tích lũy. Mô hình này trở thành “điểm sáng” thoát nghèo tại miền núi, lan tỏa trong cộng đồng. “Nhà nước không chỉ cho vốn mà còn chỉ cho cách làm, nên mình tự tin hơn, không còn sợ nghèo như trước”, bà Thủy chia sẻ.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã A Lưới 3 Đoàn Thanh Hùng, nhiều hộ dân đã bước ra khỏi nghèo đa chiều nhờ tiếp cận vốn, canh tác nông nghiệp ứng dụng kỹ thuật mới, mở rộng mô hình chăn nuôi, trồng trọt và phát triển kinh doanh dịch vụ nhỏ như du lịch cộng đồng, homestay, sản phẩm OCOP…
Sau nhiều năm nằm trong danh sách huyện nghèo của cả nước, A Lưới chính thức được công nhận thoát nghèo vào năm 2024, sớm hơn mục tiêu 1 năm so với kế hoạch giai đoạn 2021-2025.
So với A Lưới, khu vực miền núi Nam Đông có quy mô dân số nhỏ hơn nhưng mức độ khó khăn không kém. Những năm gần đây, các ban, ngành và chính quyền địa phương đã tập trung hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, chăn nuôi quy mô hộ gia đình, trồng cây dược liệu và cây ăn quả phù hợp thổ nhưỡng. Theo đó, nhiều hộ đồng bào dân tộc Cơ Tu đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại quy mô nhỏ. Một số mô hình trồng cây dược liệu, cây ăn quả, chăn nuôi bò nhốt chuồng bước đầu mang lại hiệu quả. Gia đình ông Pâr Lăng Bớt (ở xã Long Quảng), từ hộ nghèo thiếu sinh kế ổn định, được hỗ trợ cây giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật, ông mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất trồng sắn sang trồng cây ăn quả. Sau vài năm, khu vườn trước đây chỉ trồng sắn nay đã cho thu hoạch ổn định, giúp gia đình thoát nghèo bền vững và trở thành hộ khá trong thôn.
Vai trò then chốt của chính quyền cơ sở
Tại các xã miền núi Nam Đông và A Lưới, tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao so với mặt bằng chung của toàn thành phố. Xác định rõ giảm nghèo không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là yêu cầu về ổn định xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh vùng biên, Đảng bộ, chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch chuyên đề, tập trung nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Theo lãnh đạo thành phố, giảm nghèo ở khu vực miền núi Nam Đông và A Lưới được xác định là “nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, không để xảy ra tư tưởng trông chờ, ỷ lại; lấy người dân làm trung tâm, lấy sinh kế làm gốc”.
Theo ông Lê Văn Anh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - cơ quan thường trực Chương trình giảm nghèo của thành phố Huế, kết quả giảm nghèo ở Nam Đông và A Lưới giai đoạn 2021-2025 cho thấy hiệu quả rõ rệt của cách làm liên ngành, liên cấp. Khi chính sách giảm nghèo được gắn với đào tạo nghề, tín dụng ưu đãi, phát triển sản xuất và an sinh xã hội, người dân có điều kiện thoát nghèo bền vững hơn.
Bước sang giai đoạn 2026-2030, thành phố Huế đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 0,3-0,4%/năm, cơ bản không còn hộ nghèo vào năm 2030; ít nhất 50% số xã nghèo đạt chuẩn nông thôn mới; bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Huế Nguyễn Thanh Bình cho rằng, các chương trình mục tiêu quốc gia mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn và miền núi, đời sống người dân được nâng lên rõ rệt. Nhiều công trình cầu đường, kênh mương thủy lợi và công trình dân sinh được xây dựng, nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và kết nối giữa các địa phương. Điểm đáng chú ý là sự thay đổi vai trò của người dân: từ thụ hưởng sang chủ động tham gia, lựa chọn mô hình sinh kế phù hợp, mạnh dạn vay vốn, học nghề, áp dụng kỹ thuật mới.
Bước sang giai đoạn 2026-2030, thành phố Huế đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 0,3-0,4%/năm, cơ bản không còn hộ nghèo vào năm 2030; ít nhất 50% số xã nghèo đạt chuẩn nông thôn mới; bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội nâng cao chất lượng cuộc sống. “Thành phố sẽ tập trung đầu tư hạ tầng kinh tế-xã hội tại các vùng khó khăn, miền núi, bãi ngang ven biển và hải đảo; hỗ trợ xây dựng hạ tầng liên kết vùng, cơ sở vật chất giáo dục nghề nghiệp; tiếp tục hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như việc làm, y tế, giáo dục, nước sạch, nhà ở, thông tin; đặc biệt sẽ xóa hết nhà tạm cho hộ nghèo, phát triển nhà ở xã hội…”, ông Bình nhấn mạnh.
