Họp báo chính phủ: Nỗ lực hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí

Về các giải pháp cấp bách trước mắt và lâu dài nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, chất lượng không khí trong thời gian gần đây diễn biến phức tạp, thậm chí nghiêm trọng. Trong đó, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề cần giải quyết trọng tâm, tập trung tại Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Trong đó, 9 tháng năm 2025, cơ bản duy trì mức trung bình/tốt. Từ tháng 10-12, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật; đỉnh điểm ngày 12/12/2025, có chỉ số AQI trung bình ngày đạt 264. Điểm cần lưu ý là qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9-11 giờ và 15-17 giờ (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).

Theo ông Phùng Đức Tiến, nguyên nhân khách quan là việc hình thái thời tiết (vào cuối tháng 11 đầu tháng 12) bất lợi hơn trung bình nhiều năm (sương mù, nghịch nhiệt kéo dài). Nguyên nhân chủ quan là do nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn, đào âm, đốt rác/phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.

Về giải pháp, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, bộ đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt các biện pháp nhằm tăng cường công tác quản lý, phối hợp và kiểm soát ô nhiễm không khí cụ thể:

Một là, thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hằng tuần: Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Cục Môi trường đã thiết lập cơ chế báo cáo tiến độ kiểm soát ô nhiễm hằng tuần (bắt đầu từ tháng 9/2025). Theo đó, định kỳ trước 11 giờ sáng thứ Sáu hằng tuần, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này.

Tăng cường mạng lưới quan trắc (lắp đặt các thiết bị đo cảm biến đo nhanh chất lượng không khí tại Hà Nội và các tỉnh lân cận), cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo sớm (dự báo trước 2-3 ngày) trên các phương tiện truyền thông (Đài Truyền hình Việt Nam) để người dân biết và có giải pháp chủ động phòng ngừa; sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để giám sát hoạt động đốt mở, đốt rơm rạ...

Hai là, đề xuất thực hiện các biện pháp khẩn cấp kiểm soát nguồn thải. Cụ thể, trong đợt cuối tháng 11 vừa qua, theo dự báo của khí tượng thủy văn và mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia về xuất hiện nghịch nhiệt, có thể gia tăng ô nhiễm môi trường không khí (thực tế đã diễn ra theo dự báo), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành hỏa tốc 2 công văn về triển khai các hoạt động cấp bách trong khoảng thời gian này gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp như: tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng và nghiêm cấm đốt mở, rà soát các hoạt động, khuyến khích cắt giảm công suất trong những ngày chất lượng môi trường ở mức xấu và nhiều các biện pháp đồng bộ khác.

Về các giải pháp lâu dài, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện xây dựng kế hoạch của bộ để triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025), cụ thể hóa 9 nhóm giải pháp theo tinh thần "6 rõ".

Nghiên cứu và thực hiện sửa các quy định về bảo vệ môi trường không khí tại Luật Bảo vệ môi trường. Thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, phê duyệt. Trọng tâm: Xây dựng Quy chế phối hợp liên vùng, liên tỉnh (đặc biệt là vùng Thủ đô Hà Nội và các tỉnh lân cận: Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương...) nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm liên vùng, liên tỉnh. Hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về khí thải đối với xe mô-tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Nhóm nhiệm vụ về đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ sẽ triển khai đầu tư mạng lưới quan trắc đồng bộ, hiệu quả; xây dựng đề cương nhiệm vụ “Hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý chất lượng môi trường” về việc công bố Danh mục các bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Cùng đó là nhóm nhiệm vụ về kiểm soát nguồn thải.

Chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương thực hiện công tác kiểm kê khí thải (nguồn điểm, nguồn diện, nguồn di động) theo hướng dẫn kỹ thuật. Nghiên cứu xây dựng bộ hệ số phát sử dụng cho kiểm kê phát thải và hệ thống công nghệ hỗ trợ công tác kiểm kê phát thải. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn thải khí, làm cơ sở khoa học để xác định nguyên nhân và triển khai công tác phối hợp liên ngành, liên tỉnh.

Ngoài ra, là nhóm nhiệm vụ về hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế: Phối hợp chặt chẽ giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thiết lập và thí điểm "Vùng phát thải thấp" (LEZ); hỗ trợ kỹ thuật trong việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh (xe bus điện, xe máy điện) trên địa bàn.

Phối hợp với các bên liên quan xây dựng các đề án, dự án, nhiệm vụ truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, các doanh nghiệp về cải thiện chất lượng môi trường không khí. Tăng cường hiệu quả hợp tác quốc tế (UNDP, World Bank...) nhằm chuyển giao công nghệ kiểm soát ô nhiễm, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo sớm về chất lượng không khí.