Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Mặc dù cuộc chiến chống IS đã qua đỉnh điểm tàn khốc, song “bóng ma” khủng bố vẫn luôn rình rập, là mối đe dọa an ninh đối với Iraq, Syria và khu vực.

Liên minh quốc tế do Mỹ đứng đầu đã hiện diện tại Iraq từ năm 2014 để hỗ trợ đẩy lùi các phần tử IS sau khi nhóm này chiếm giữ nhiều vùng lãnh thổ quốc gia Trung Đông. Mặc dù Iraq tuyên bố đánh bại IS vào năm 2017, các nhóm tàn quân của tổ chức khủng bố này vẫn lẩn trốn tại các vùng sa mạc và khu vực hẻo lánh, buộc quân đội Iraq phải liên tục thực hiện các chiến dịch truy quét. Theo Trung tâm Chống khủng bố quốc tế, sự hiện diện trên thực địa của IS ở Iraq và Syria trong năm 2025 giảm đáng kể sau 21 năm hoạt động.

[Video] Không quân Mỹ tấn công hàng loạt cứ điểm IS ở Syria

11/01/2026 13:19

Ở thời điểm mạnh nhất, IS từng có tới khoảng 80.000 tay súng, trong đó có hơn 42.000 phần tử khủng bố nước ngoài đến từ hơn 120 quốc gia. Đến giữa năm 2025, con số này chỉ còn khoảng 1.500-3.000 tay súng hoạt động tại Syria và Iraq. Tuy vậy, mối đe dọa từ IS vẫn chưa chấm dứt khi mạng lưới và tư tưởng cực đoan của tổ chức này tiếp tục hiện diện ở nhiều khu vực trên thế giới. Tại Syria, sau khi chính quyền cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, tình trạng bất ổn chính trị và an ninh đã tạo điều kiện cho IS tìm cách trỗi dậy trở lại, trở thành thách thức lớn đối với an ninh khu vực.

Thời gian gần đây, Mỹ dồn lực cho các chiến dịch chống IS ở Syria với các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm “diệt tận gốc” các phần tử khủng bố. Mới đây, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tiến hành một cuộc không kích tại khu vực Tây Bắc Syria và tiêu diệt Bilal Hasan al- Jasim - một “thủ lĩnh khủng bố sừng sỏ”. Cuộc không kích nhằm thực thi cam kết của Tổng thống Mỹ Donald Trump và giáng đòn trừng phạt nặng nề vào những nhóm phiến quân đứng sau vụ tấn công hồi tháng 12 năm ngoái tại thành phố Palmyra của Syria khiến 2 binh sĩ Mỹ và 1 phiên dịch viên dân sự chết.

Theo CENTCOM, đối tượng bị tiêu diệt là kẻ chủ mưu các cuộc tấn công và có mối liên quan trực tiếp tới các tay súng IS - thủ phạm thực hiện vụ tấn công đẫm máu nhằm vào binh sĩ Mỹ. Kể từ sau vụ phục kích ngày 13/12/2025, quân đội Mỹ đã triển khai hàng loạt chiến dịch không kích quy mô lớn trên khắp lãnh thổ Syria. Lực lượng này đã đánh trúng hơn 100 mục tiêu cơ sở hạ tầng và kho vũ khí của IS. Trong vòng 1 năm qua, quân đội Mỹ cùng các lực lượng đối tác bắt giữ hơn 300 phần tử và tiêu diệt hơn 20 tay súng IS tại Syria.

Tuy nhiên, những diễn biến nhanh chóng trong thời gian qua tại Syria, với việc Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa đang thúc đẩy tái lập quyền kiểm soát đối với khu vực Đông Bắc, vốn nằm dưới sự kiểm soát của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do Mỹ hậu thuẫn, đã khiến Lầu năm góc phải có những điều chỉnh trong cuộc chiến chống khủng bố. Việc quân đội chính phủ Syria giành lại một số khu vực ở Đông Bắc từ tay SDF khiến Nhà trắng hiện đang cân nhắc khả năng rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi Syria. Lầu năm góc đã bắt đầu tiến trình chuyển giao tối đa 7.000 tù nhân IS từ Đông Bắc Syria sang các cơ sở giam giữ an ninh tại Iraq.

Tuy nhiên, Chính phủ Iraq lo ngại việc quân đội Mỹ rút khỏi Syria sẽ để lại khoảng trống an ninh và nguy cơ các phần tử IS xâm nhập Iraq từ Syria. Lực lượng an ninh Iraq hiện duy trì cường độ làm việc cao để vừa bảo đảm an ninh nội địa, vừa đối phó mối lo ngại đến từ bên kia biên giới. Quân đội Iraq đã khẳng định an ninh của nước này là “lằn ranh đỏ” và Baghdad sẽ không cho phép các phần tử IS còn sót lại ở Syria gây bất ổn.

IS đã thất thế ở cả Syria và Iraq nhưng “chân rết” của tổ chức cực đoan này tiếp tục hiện diện ở nhiều nơi. Mặc dù mối quan hệ giữa Iraq và Mỹ đã chuyển từ các chiến dịch chống khủng bố sang tập trung vào kích hoạt các biên bản ghi nhớ về hợp tác quân sự, song trên thực tế, cả Mỹ và Iraq chưa thể “kê cao gối ngủ yên” khi tàn dư IS vẫn là hiểm hoạ tiềm ẩn đối với an ninh khu vực và toàn cầu.