Diễn biến trái chiều giữa các nhóm hàng khiến MXV-Index đóng cửa chỉ nhích nhẹ 0,3%, lên 2.540 điểm.
Đậu tương bứt phá trước những tín hiệu từ Mỹ-Trung
Khép lại phiên giao dịch ngày hôm qua, thị trường nông sản chứng kiến những diễn biến tương đối trái chiều. Trong đó, đậu tương trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của giới đầu tư khi ghi nhận mức tăng tới gần 2,5% trong phiên hôm qua, đưa giá đậu tương đóng cửa ở mức 401 USD/tấn.
Theo nhận định từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), cuộc hội đàm trực tiếp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang trở thành động lực chính thúc đẩy đà tăng trưởng của mặt hàng đậu tương. Trên các nền tảng truyền thông, phía Mỹ xác nhận hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về kế hoạch gia tăng đáng kể khối lượng nông sản Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc.
Cụ thể, Bắc Kinh đang xem xét cam kết thu mua khoảng 20 triệu tấn đậu tương trong niên vụ 2025-2026 và dự kiến 25 triệu tấn cho niên vụ 2026-2027. Thông tin về các thỏa thuận thương mại tiềm năng này đã nhanh chóng đảo chiều tâm lý thị trường. Trước đó, giá đậu tương chịu sức ép đáng kể từ triển vọng sản lượng kỷ lục tại khu vực Nam Mỹ. Tuy nhiên, các cam kết thu mua quy mô lớn từ phía Trung Quốc đang tạm thời lấn át lo ngại dư cung, đồng thời củng cố kỳ vọng đậu tương Mỹ sẽ sớm lấy lại thị phần tại thị trường tỷ dân này.
Bên cạnh những tín hiệu ngoại giao tích cực, chính sách tín dụng thuế nhiên liệu sạch (45Z) đang tạo ra bước ngoặt cho nhu cầu dầu đậu tương tại Mỹ. Việc triển khai cơ chế này thúc đẩy các nhà sản xuất nhiên liệu sinh học ưu tiên sử dụng nguyên liệu nội địa nhằm tối ưu hóa các ưu đãi tài chính.
Lực cầu bùng nổ từ ngành năng lượng tái tạo đã trực tiếp đẩy giá dầu đậu tương xác lập mức cao nhất trong vòng 5 tháng qua. Thay đổi về chính sách không chỉ hỗ trợ giải tỏa áp lực tồn kho mà còn thiết lập nền tảng nhu cầu bền vững cho thị trường. Điều này giúp ngành ép dầu Mỹ duy trì biên lợi nhuận ổn định bất chấp những biến động về chi phí nguyên liệu đầu vào.
Cùng với đó, thị trường hiện cũng đang đổ dồn sự chú ý vào báo cáo doanh số xuất khẩu hàng tuần của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự kiến công bố vào tối hôm nay theo giờ Việt Nam. Giới phân tích dự báo lượng đậu tương bán ra trong tuần kết thúc ngày 29/01 sẽ dao động trong khoảng 400.000 đến 1,6 triệu tấn. Đối với các sản phẩm phụ phẩm, doanh số khô đậu tương kỳ vọng đạt mức 250.000 đến 500.000 tấn, trong khi dầu đậu tương được dự báo ở mức khiêm tốn từ 0 đến 25.000 tấn. Việc số liệu thực tế ở ngưỡng cao nằm trong biên độ dự báo sẽ là bằng chứng thép xác nhận các cam kết thu mua của Trung Quốc đang bắt đầu chuyển hóa thành các đơn hàng thực tế, tạo động lực cho giá tiếp tục leo dốc.
Trước những diễn biến trên, các quỹ đầu tư nhanh chóng xoay trục chiến lược bằng cách đẩy mạnh mua bù thiếu thay vì duy trì vị thế bán ròng lớn như trước. Dòng tiền đầu cơ ráo riết tất toán các vị thế bán khống, tạo lực đẩy kỹ thuật mạnh mẽ đưa giá đậu tương bứt phá qua các đường trung bình động quan trọng. Động thái thu hẹp vị thế bán này phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu cơ trước các biến số chính trị, đồng thời xác nhận kỳ vọng thị trường đã thiết lập vùng đáy dài hạn.
Thị trường đồng điều chỉnh kỳ vọng, giá quay đầu giảm sâu
Ở chiều ngược lại, thị trường kim loại ghi nhận lực bán chiếm ưu thế với 7 trên 10 mặt hàng đồng loạt giảm giá. Đáng chú ý, giá đồng COMEX đã đảo chiều suy yếu mạnh sau nhịp tăng trước đó, khi thị trường bắt đầu điều chỉnh lại các kỳ vọng liên quan đến rủi ro nguồn cung và chính sách thuế quan của Mỹ. Áp lực chốt lời và bán kỹ thuật gia tăng đã khiến mặt hàng này đánh mất gần như toàn bộ mức tăng của phiên trước.
Cụ thể, hợp đồng kỳ hạn tiêu chuẩn đồng tháng 3 giảm gần 4% trong phiên hôm qua, lùi về mức 12.897 USD/tấn.
Theo MXV, trong thời gian gần đây, giá đồng chủ yếu biến động trong biên độ hẹp và chưa hình thành xu hướng rõ ràng, phản ánh trạng thái thận trọng của thị trường trước các tín hiệu trái chiều liên quan đến lộ trình áp thuế của Mỹ đối với đồng tinh luyện, dự kiến sớm nhất từ đầu năm 2027. Dù Washington từng phát đi tín hiệu tạm ngưng áp thuế mới đối với một số khoáng sản chiến lược để ưu tiên đàm phán an ninh nguồn cung, giới đầu tư vẫn duy trì tâm lý dè dặt và liên tục điều chỉnh lại các kịch bản định giá.
Về diễn biến tồn kho, sau giai đoạn dòng hàng được dồn mạnh về Mỹ để đón đầu khả năng áp thuế, dự trữ tại các sàn giao dịch lớn đã ghi nhận sự phục hồi rõ rệt. Tính đến ngày 3/2, tồn kho đồng tại sàn LME đạt 178.650 tấn, tăng 25,3% so với đầu năm. Tương tự, tại sàn SHFE, lượng tồn kho tính đến hết tuần (30/1) cũng tăng 29%, lên mức 233.044 tấn. Trong khi đó, lượng đồng lưu ký tại sàn COMEX vẫn neo ở mức cao, gần 530.000 tấn tính đến ngày 4/2. Diễn biến này cho thấy lo ngại thiếu hụt nguồn cung đang dần hạ nhiệt, qua đó làm suy yếu động lực nắm giữ các vị thế mua đầu cơ.
Giới chuyên gia nhận định Mỹ có thể trì hoãn quyết định cuối cùng về việc áp thuế đối với đồng tinh luyện cho đến cuối năm nay, trong bối cảnh an ninh nguồn cung đang xuất hiện những tín hiệu cải thiện.
Một trong những yếu tố củng cố cho triển vọng này đến từ thỏa thuận mới giữa tập đoàn thương mại Mercuria và Công ty khai khoáng Nhà nước CHDC Congo (Gécamines). Theo đó, Mercuria sẽ đóng vai trò đối tác chiến lược giúp Gécamines thực hiện quyền ưu tiên cung ứng sản lượng đồng trực tiếp cho thị trường Mỹ. Ước tính, doanh số hằng năm từ thỏa thuận này có thể đạt khoảng 500.000 tấn, tương đương hơn 60% tổng lượng đồng tinh luyện mà Mỹ đã nhập khẩu trong năm 2024.
Bên cạnh đó, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng vừa công bố thành lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược quốc gia Project Vault với quy mô vốn đầu tư giai đoạn đầu lên tới 12 tỷ USD, nhằm bảo vệ các nhà sản xuất nội địa trước rủi ro gián đoạn nguồn cung và giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc. Ngay sau tuyên bố này, Ivanhoe Mines xác nhận đang đàm phán với Gécamines và Mercuria để cung ứng các khoáng sản thiết yếu từ mỏ Kipushi cho thị trường Mỹ.
Những động thái trên cho thấy Washington đang ưu tiên mở rộng và đảm bảo nguồn cung thông qua đàm phán và hợp tác trực tiếp, thay vì nhanh chóng kích hoạt các biện pháp thuế quan cứng rắn. Cách tiếp cận này đang làm suy yếu kịch bản thiếu hụt nguồn cung từng được thị trường định giá trước đó, qua đó khiến “phí rủi ro” trong giá đồng dần bị loại bỏ và kích hoạt các nhịp điều chỉnh giảm trong ngắn hạn.
