Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ. Sự chuyển biến sâu sắc nhất không chỉ nằm ở những con số ấn tượng về du lịch hay những tấm huy chương thể thao, mà là sự thay đổi căn bản về tư duy: Từ "làm văn hóa" sang "quản lý nhà nước về văn hóa", kiến tạo môi trường cho văn hóa, thể thao và du lịch cất cánh.
Khơi thông nguồn lực bắt đầu từ thể chế
Năm 2025 được ghi nhận là năm thành công trong công tác hoàn thiện thể chế - khâu đột phá chiến lược quan trọng nhất. Báo cáo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Hội nghị tổng kết của ngành đã khẳng định: Chưa bao giờ công tác xây dựng pháp luật của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lại đạt được khối lượng và chất lượng cao như nhiệm kỳ này.
Tính chung cả nhiệm kỳ, Bộ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và hoàn thiện 146 văn bản quy phạm pháp luật. Riêng trong năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu trình Quốc hội thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Chương trình sẽ mở ra "đường lớn", khơi thông nguồn lực và kiến tạo cơ sở vật chất, hạ tầng để văn hóa phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các đạo luật quan trọng như Luật Điện ảnh (sửa đổi), Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, và các nội dung về quyền tác giả trong Luật Sở hữu trí tuệ đã đi vào cuộc sống, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các hoạt động chuyên ngành.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã nhấn mạnh về tư duy quản lý mới, “Việc chuyển đổi căn bản, toàn diện tư duy từ ‘làm văn hóa’ sang ‘quản lý nhà nước về văn hóa’, quản trị, kiến tạo sự phát triển thông qua công tác đề xuất, xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách là thành tựu lớn. Trong đó có nhiều văn bản mới, chính sách mới, mang tính đặc thù lần đầu tiên được ban hành đã góp phần kiến thiết khung khổ pháp lý tạo cơ chế, chính sách-nguồn lực phát triển của ngành”.
Sự thay đổi này đã giúp ngành văn hóa, thể thao và du lịch không chỉ làm tốt vai trò quản lý mà còn chủ động tìm kiếm các nguồn lực, đề xuất các cơ chế đột phá giúp tháo gỡ những "điểm nghẽn", "nút thắt" kéo dài nhiều năm.
Văn hóa - Di sản: Tỏa sáng giá trị Việt Nam
Năm 2025, Việt Nam liên tiếp đón nhận tin vui từ UNESCO. Năm 2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đặc biệt, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nam Nô trở thành di sản thiên nhiên đa quốc gia đầu tiên của Việt Nam với Lào được UNESCO công nhận. Tổng số di sản được UNESCO ghi danh của Việt Nam đã lên tới 37 di sản, góp phần định vị thương hiệu quốc gia trên bản đồ văn hóa thế giới.
Công nghiệp văn hóa - một trụ cột mới của nền kinh tế đã có những bước tiến mới. Điện ảnh Việt Nam năm 2025 ghi dấu ấn đặc biệt với bộ phim "Mưa đỏ" do Điện ảnh Quân đội Nhân dân sản xuất, đạt doanh thu gần 800 tỷ đồng - con số kỷ lục đối với một bộ phim do Nhà nước đầu tư. Các đại nhạc hội Việt Nam với quy mô từ 30.000 đến 80.000 khán giả không chỉ là nơi nghệ sĩ tỏa sáng mà còn là minh chứng cho sức hấp dẫn và tiềm năng to lớn của thị trường giải trí trong nước. Ước tính giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp bình quân đạt 1,059 triệu tỷ đồng, khẳng định xu hướng phát triển đúng đắn và bền vững.
Các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 được tổ chức trọng thể, tạo hiệu ứng lan tỏa lòng yêu nước và tinh thần đại đoàn kết dân tộc.
Du lịch tăng trưởng ấn tượng
Sau những nỗ lực không ngừng, du lịch Việt Nam đã phục hồi hoàn toàn và có sự tăng trưởng ấn tượng, tiếp tục khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn. Năm 2025, ngành Du lịch đón khoảng 22-23 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 120-130 triệu lượt khách nội địa, với tổng thu đạt khoảng 980-1.050 nghìn tỷ đồng.
Theo đánh giá của Tổ chức Du lịch Liên Hợp quốc (UN Tourism), năm 2025, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có mức tăng trưởng khách quốc tế cao nhất thế giới (21%). Vị thế của du lịch Việt Nam cũng được khẳng định qua hàng loạt giải thưởng danh giá: Lần thứ sáu nhận danh hiệu Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới, lần thứ bảy là Điểm đến hàng đầu châu Á. Đặc biệt, năng lực cạnh tranh du lịch của Việt Nam đã tăng 28 bậc, xếp thứ 59/119 nền kinh tế toàn cầu.
Kết quả này có được nhờ sự đổi mới trong phương thức xúc tiến, quảng bá và chuyển đổi số mạnh mẽ. Website quảng bá du lịch quốc gia vietnam.travel đã vươn lên xếp thứ 2 trong khu vực Đông Nam Á.
Năm 2025, thể thao Việt Nam tiếp tục gặt hái thành công trên cả hai phương diện: Thể thao thành tích cao và thể thao quần chúng. Tại SEA Games 33, đoàn thể thao Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu, đứng thứ 2 toàn đoàn về số huy chương Vàng ở các môn Olympic.
Trên mặt trận ngoại giao văn hóa, Việt Nam đã chuyển từ tư duy "giao lưu" sang "hợp tác đích thực". Năm 2025, Việt Nam tỏa sáng tại Triển lãm Thế giới EXPO 2025 ở Osaka (Nhật Bản) với Giải Bạc hạng mục "Thiết kế trưng bày" và Giải Đồng hạng mục "Đội ngũ xuất sắc nhất". Đặc biệt, sáng kiến của Việt Nam về "Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững" đã được Đại hội đồng UNESCO thông qua, thể hiện vai trò dẫn dắt và trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề toàn cầu.
Dám nghĩ lớn, hành động lớn
Năm 2026 là năm mở đầu cho chặng đường chiến lược 5 năm 2026-2030, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Dự báo bối cảnh thế giới tiếp tục phức tạp với sự cạnh tranh gay gắt về công nghệ và văn hóa, ngành văn hóa, thể thao và du lịch xác định phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa.
Mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường; văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng. Phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; đón ít nhất 50 triệu lượt khách quốc tế; thể thao thành tích cao duy trì trong tốp 3 SEA Games và tốp 20 ASIAD.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, phát biểu tại Hội nghị tổng kết ngành, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã đưa ra thông điệp chỉ đạo quyết liệt cho năm 2026 và giai đoạn tới. “Năm 2026, năm bắt đầu chặng đường 5 năm... Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và toàn ngành phải ‘dám nghĩ lớn, hành động lớn, thực hiện những cải cách lớn với quyết tâm chính trị cao nhất và nỗ lực bền bỉ nhất’ như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm... Tiếp tục triển khai mạnh mẽ 3 trụ cột về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực về văn hóa, thể thao, thông tin và du lịch đặt trong bối cảnh Chính phủ số, môi trường số, kinh tế số, xã hội số”.
Về thể chế và nguồn lực: Tập trung triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 ngay từ năm đầu tiên. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó có việc đề xuất sửa đổi Luật Du lịch và Luật Thể dục, thể thao để phù hợp với thực tiễn mới. Thực hiện phương châm "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ phân cấp và rõ kết quả.
Về Văn hóa: Xây dựng môi trường văn hóa số, hình thành hệ sinh thái văn hóa lành mạnh. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với sinh kế cộng đồng. Phấn đấu 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 3 thiết chế văn hóa cơ bản. Triển khai mạnh mẽ Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới thông qua các tác phẩm nghệ thuật xứng tầm thời đại.
Về Du lịch: Vẽ lại bản đồ du lịch Việt Nam, tập trung vào chất lượng và hiệu quả kinh tế. Phấn đấu trở thành quốc gia thuộc nhóm 30 nước có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới. Đẩy mạnh chuyển đổi số, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.
Về Thể thao: Chuẩn bị lực lượng tốt nhất cho ASIAD 20 năm 2026 tại Nhật Bản. Đổi mới tư duy làm thể thao thành tích cao, đầu tư trọng điểm cho các môn Olympic. Đẩy mạnh thể thao cho mọi người để tạo nền tảng sức khỏe toàn dân.
Về Báo chí, Truyền thông: Xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. 100% cơ quan báo chí đưa nội dung lên nền tảng số. Đấu tranh hiệu quả với các thông tin xấu độc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Nhìn lại chặng đường đã qua và hướng tới tương lai, ngành văn hóa, thể thao và du lịch đang đứng trước vận hội mới. Những kết quả đạt được trong năm 2025 là minh chứng sinh động cho tinh thần đoàn kết, nỗ lực không ngừng của toàn ngành. Như lời khẳng định của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng “Tất cả các điều đó, có trở thành hiện hữu được hay không, hoàn toàn phụ thuộc vào khát vọng, hành động của chúng ta ngày hôm nay, từ văn hóa, bằng văn hóa, từ trái tim, bằng khối óc và bắt đầu từ những người ‘gieo hạt văn hóa’ hằng ngày”.
Với khí thế mới, quyết tâm mới, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tin tưởng sẽ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh vẻ vang của mình, góp phần đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
